Między deeskalacją a hegemonią: wojna z Iranem jako gra o regionalną potęgę

Niesprowokowana agresja na Iran jest ekstremalnie trudna do obrony z idealistycznego czy prawnomiędzynarodowego punktu widzenia, argumenty „za” będą więc poza USA, w tym w Polsce, uwarunkowane raczej sympatiami (geo)politycznymi. Ale przecież to nie etyka przekonań jest tektoniką stosunków między państwami. Jest nią wyścig o potęgę, ze swoimi licznymi odnogami.

Czyją zatem potęgę może zbudować ta agresja? Przede wszystkim Izraela. Po upadku Asada w Syrii, radykalnym osłabieniu Hezbollahu i Hamasu, także ustawieniu Egiptu i Jordanii w bardziej korzystnej pozycji, Iran pozostaje głównym problemem na drodze do restauracji dawnego porządku regionalnego, będącego de facto izraelską hegemonią na Bliskim Wschodzie. Teheran został jednak w wyniku powyższych osłabiony na skalę nienotowaną od wielu lat. Pojawiło się więc „okno możliwości”, z którego Izraelczycy byli zdeterminowani skorzystać.

Tel-Awiw ma ogromny wpływ na politykę zagraniczną USA, niekiedy pełniąc rolę ogona kręcącego psem, ale nie lekceważyłbym w tym przypadku stricte amerykańskich interesów. Potęga Iranu, w tym jego zbliżanie się do poziomu państwa nuklearnego, powstrzymuje Waszyngton przed upragnioną redukcją zaangażowania wojskowego w tym regionie, pożądaną przez wzgląd na rywalizację z Chinami i nadmierne rozciągnięcie imperialne. Stąd pozorny paradoks: eskalacja teraz, by docelowo deeskalować. Nie mówię jednak tym razem o taktyce stricte wojskowej, a o strategicznej obecności na Bliskim Wschodzie.

Jednocześnie maski wydają się opadać w kwestii irańskiego programu jądrowego. O ile wczorajsza wypowiedź szefa MSZ Omanu nie była jakąś zaawansowaną dezinformacją, Teheran praktycznie zgodził się na odnośne amerykańskie żądania, skapitulował. Jednak atak i tak nastąpił. Zatem denuklearyzacja i negocjacje były tylko zasłoną dymną. Realnie chodzi o dekapitację irańskiej potęgi i odbudowę hegemonii regionalnej Izraela.

Nie postawiłbym 100 dolarów na to, że za miesiąc Trump będzie nadal twierdził, że celem jest obalenie reżimu ajatollahów, skądinąd trudne dla mnie do wyobrażenia bez inwazji lądowej. Nie to jest jednak najważniejsze, a właśnie rekonfiguracja układu regionalnego przez zniszczenie irańskiej potęgi.

Nie sądzę, by to był docelowo dobry dla USA plan. Nie wierzę w możliwość długotrwałej hegemonii regionalnej Izraela, w każdym razie nie bez wciągania co chwila Ameryki z powrotem w bliskowschodnie konflikty. Ale w perspektywie krótko- i średnioterminowej to może się udać.

Ta kampania pokaże czy tak rozumiany cel są w stanie USA pod wodzą Trumpa zrealizować. Nie wykluczam, że nie: ugrzęźnięcie w długotrwałej wojnie asymetrycznej z finalnym bilansem ujemnym – również jest na stole.