Michał Kuź w Rzeczpospolitej: Czarne chmury nad Warszawą

Kiedyś, jeszcze jako student, powiedziałem wybitnemu amerykańskiemu politologowi o tym, że w 1791 r. polski sejm uchwalił pierwszą w Europie nowoczesną ustawę zasadniczą – napisał w felietonie dla Reczpospolitej dr Michał Kuź, stały współpracownik NK. – „Tak, a powiedz mi, jak długo ten dokument obowiązywał?” – zapytał. No właśnie. Nawet najlepsze konstytucje potrzebują silnych państw. Na usprawiedliwienie swego kraju mogę dziś tylko dodać, że państwowość jest dla społeczeństwa jak pancerzyk dla raka. Skorupiak co jakiś czas go zrzuca, a wtedy jest zawsze mięciutki i podatny na ataki drapieżników. Silne państwa zwykle choć raz w swej historii przechodzą fundamentalny, rewolucyjny spór o swój kształt. Jeśli państwowość tę rewolucję przetrwa bez udanego ataku z zewnątrz, to staje się trwalsza, a bywa, że potężna. Nowożytna Polska nigdy do końca przez taką inicjację nie przeszła. Nawet nasi „jakobini” walczyć musieli raczej z Rosją niż z targowiczanami. Stąd też w stolicach innych państw, zamiast pytać: „Co zrobią Polacy?”, pyta się raczej: „Co też my zrobimy z Polską?”. Wyraźnie przypomina o tym kampania we Francji. Ale nie tylko.