Świat zmienia się w niewyobrażalnym tempie. Stare teorie, etykiety i nazwy coraz mniej pasują do rzeczywistości po cyfrowej rewolucji. Zmienia się kształt społeczeństw, państw, sposób uprawiania polityki i prowadzenia biznesu. Jak poruszać się po tym świecie? Jak go opisywać? Jak podejmować w nim decyzje? Jak pogodzić ze sobą sprzeczne wizje świata i człowieka? Co łączy koncepcję antykruchości Nassima Taleba, współczesną behawiorystykę reprezentowaną choćby przez Jonathana Haidta, teorię prawdopodobieństwa, teorię złożoności i ograniczeń? Na te wszystkie pytania spróbował odpowiedzieć w swoim eseju Przemysław Gębala, z wykształcenia fizyk teoretyczny, przedsiębiorca, prezes zarządu Edica sp. z o.o. (wcześniej „Gazeta Handlowa”), dawniej radny miasta Poznania i wydawca legendarnego już czasopisma konserwatystów i liberałów „Stańczyk”.

W myśl maksymy „nie ma nic bardziej praktycznego niż dobra teoria”, Przemysław Gębala zabiera nas w podróż przy użyciu bardzo zaawansowanych, a mało znanych w Polsce narzędzi poznawczych, usiłując połączyć je w jedną całość. Jego esej to niezwykle ambitna próba odpowiedzi na najważniejsze utrapienia współczesnego świata.

BARTŁOMIEJ RADZIEJEWSKI, dyrektor „Nowej Konfederacji”

Przemysław Gębala próbuje opisać i wyjaśnić zachodzące obecnie przemiany społeczne, polityczne, gospodarcze i technologiczne używając do tego celu kilku różnych teorii, tak aby – potraktowawszy je jako komplementarne – uzyskać w miarę spójny obraz współczesnej rzeczywistości i pomóc w jej właściwym rozumieniu, co z kolei pozwoli lepiej się w niej orientować i działać. Jest to niewątpliwie próba ambitna i niepozbawiona intelektualnego ryzyka. Ryzyko opłaciło się autorowi, zaś czytelnik, jeśli przedrze się przez niełatwą materię tekstu, nie pożałuje trudu włożonego w lekturę.

TOMASZ GABIŚ, publicysta, myśliciel

W swoim tomiku „The Evolution of Physics – The Growth of Ideas from Early Concepts to Realativity and Quanta”, wydanym w 1938, tak Einstein i Infeld (dwaj uciekinierzy z Europy, którą nieco później obejmą płomienie największej pożogi jaką znał świat) przedstawili wyzwanie, przed którym stali:

„To nie będzie systematyczny wywód dotyczący podstawowych fizycznych faktów i teorii. Naszą intencją jest przedstawienie zarysu tego, jak ludzki umysł usiłuje znaleźć związki między światem idei a światem zjawisk. Spróbujemy przedstawić siły, które wymusiły na nauce wymyślenie idei, mających związek z realiami naszego świata”.

Zadanie, które postawił sobie Gębala, jest nie mniejszego kalibru: przedstawić w zrozumiałej formie ewolucję naszego myślenia i pojmowania człowieka, społeczeństwa i świata, oraz ich skomplikowanych relacji. Sukces tego dyskursu, opierającego się na szerokiej erudycji autora, wynika też z jego bezpośredniej wiedzy i doświadczenia w wielu obszarach koniecznych dla zrozumienia dzisiejszego świata – od działań międzyludzkich i społecznych do zjawisk ekonomicznych, technologicznych i politycznych.

Ten (może nie najprostszy) tekst jest doskonałym wstępem i przewodnikiem dla każdego, kto próbuje poznać i zrozumieć nie tylko główne nurty współczesnego rozumienia, jak działa świat, ale też ich podstawy.

Bierzcie się za ten tekst, a zobaczycie, że gdy będziecie go kończyć, świat zrobi się o wiele bardziej czytelny! Gorąco polecam!

dr ALEX KLARMAN, współtwórca teorii ograniczeń