Niemcy – gdzie kończy się ekspansja

Artykuł Das Gesetz der wachsenden Räume ma znaczenie źródłowe. W literaturze anglosaskiej bywa przywoływany jako jeden z tekstów otwierających instytucjonalną geopolitykę niemiecką. Nie dlatego, że Fritz Hesse był myślicielem wybitnym na miarę Ratzla, Kjelléna czy Haushofera, lecz dlatego, że Hesse pokazuje moment przejścia – chwilę, w której dawna niemiecka geografia polityczna zaczyna przekształcać się w pełnoprawną geopolitykę. „Prawo rosnących przestrzeni”, opublikowane w 1924 roku na łamach pierwszego numeru Zeitschrift für Geopolitik, nie jest tekstem propagandowym ani manifestem imperialnym. Stanowi próbę reinterpretacji idei „rosnących przestrzeni” (Ratzel). Jest to zarazem udana próba stworzenia nowego języka opisu historii – języka, w którym przestrzeń przestaje być biernym tłem wydarzeń politycznych, a staje się samodzielną siłą współkształtującą dzieje. W tym widzę istotę całego projektu niemieckiej...