8. REKOMENDACJE

8.4. SREBRNE SEGMENTY RYNKU I POLITYKI PUBLICZNEJ

  • Dofinansowanie i reformowanie systemu opieki długoterminowej (m.in. wobec osób starszych) w kierunku wzmocnienia dostępności do usług w sferze opieki. Docelowo należałoby zmierzać w kierunku przeciętnego poziomu wydatków publicznych w relacji do PKB jaki występuje w krajach OECD (dziś jest to 4 razy mniej).
  • Rozwój form pozainstytucjonalnych opieki (w domu i w formie instytucji wsparcia dziennego czy środowiskowego), co nie tylko jest tańszą formą, ale także pozwala zachować dłużej przynajmniej częściowe uczestnictwo osób starszych w systemie społeczno-gospodarczym. Jedną z możliwych ścieżek realizacji tego dążenia jest kontynuacja i rozszerzenie uruchomionych w minionej dekadzie ministerialnych programów „Opieka75+” i „Senior+”, wspierających gminy w rozwijaniu usług w warunkach domowych, jak również dziennych ośrodków (Dzienne Domy Senior+ i Klub Senior+). Programom tym należałoby nadać większy rozmach finansowy (w 2020 roczny budżet pierwszego z nich wyniósł jedynie 56 mln złotych w skali kraju, a drugiego 80 mln).
  • Rozważanie wprowadzenia budżetu osobistego/czeku opiekuńczego, który pozwalałby na wykupywanie usług opiekuńczych w warunkach rynkowych (jednak pod warunkiem że korzystać będą z tego podmioty zarejestrowane, spełniające odpowiednie standardy i poddane publicznemu nadzorowi). Działania te mogą przyczynić się do pobudzenia legalnego prywatnego rynku opieki, a zarazem ograniczenia szarej strefy w ramach usług domowych oraz nierejestrowania się prywatnych placówek opieki.
  • Rozpoczęcie publicznej dyskusji nad wprowadzeniem i upowszechnieniem rozwiązań ubezpieczeniowych do sfery opieki długoterminowej nad osobami starszymi na poważną dyskusję zasługuje zarówno koncepcja społecznego ubezpieczenia pielęgnacyjnego, jak i prywatnych ubezpieczeń opiekuńczych).
  • Tworzenie bodźców do podejmowania i kontynuowania zatrudnienia w systemie opieki i wsparcia wobec osób starszych, a co się z tym wiąże także prowadzenie działań na rzecz poprawy sytuacji płacowej i pozapłacowej w tymże sektorze. Niezbędna jest także zdecydowana i przemyślana polityka nabywania, podnoszenia podtrzymywania w zawodach powiązanych z sektorem wsparcia i opieki wobec seniorów.
  • Publiczne finansowe wsparcie dla rozwoju mieszkalnictwa wspomaganego dla osób starszych z różnymi ograniczeniami w codziennym funkcjonowaniu, a także projektowanie zwykłych mieszkań (oraz dostosowanie już istniejących) w duchu age-friendly. Należy dążyć do rychłego przyjęcia a następnie skutecznej realizacji i systematycznej ewaluacji przygotowywanej strategii deinstytucjonalizacji[1], której założenia obejmują także adaptację otoczenia mieszkalnego do potrzeb osób starszych i o ograniczonej sprawności i powiązania go z dostępnym wsparciem usługowym. Strategia ta powiązana jest z perspektywą wydatkowania środków z Europejskiego Funduszu Spójności, co pozwala mieć nadzieję na dodatkowe środki na rozwój tego segmentu mieszkalnictwa, choć docelowo należy szukać narzędzi pozwalających na rozwój mieszkalnictwa wspomaganego także autonomicznych względem niepewnego w bardziej odleglej perspektywie czasowej unijnego finansowania.
  • Publiczne stymulowanie działań innowacyjnych w obszarze nowych technologii w kontekście opieki i wsparcia osób starszych. Dyscyplinami, które szczególnie wymagają rozwoju w tym kontekście, są e-medycyna i robotyka.

 

1 Podczas Prezydenckiego Forum Deinstytucjonalizacji z 26 lutego 2021 roku Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych poinformował, że strategia deinstytucjonalizacji ma być gotowa pod koniec kwietnia br., por. M.Różański, Prezydenckie Forum Deinstytucjonalizacji: „Sednem jest niezależne życie” – niepelnosprawni.pl, 3.03.2021 r. ( dostęp z:5.03.2021).