WPBiO jest przykładem systemu geoekonomicznego, który jednocześnie realizuje cele geopolityczne i gospodarcze. Główną rolę polityczną pełnią w tym systemie największe państwa członkowskie, przede wszystkim Francja i Niemcy. Ich celami w wymiarze politycznym są pogłębienie integracji europejskiej i strategiczna autonomia (lub „europejska suwerenność”) wobec innych potęg. Celem jest stworzenie osobnego bieguna europejskiego w polityce światowej, a zwłaszcza niezależność strategiczna od USA, co może w perspektywie strategicznej osłabiać spójność Zachodu. Jest to cel trudny w realizacji, zważywszy na wewnętrzne podziały w samej UE, w tym również w odniesieniu do relacji transatlantyckich. Ponadto, Europa nadal nie ma wystarczającego potencjału, aby odgrywać samodzielną rolę geopolityczną porównywalną z innymi mocarstwami światowymi [1]. Dodatkowo rośnie potęga Chin i narasta konflikt między Waszyngtonem a Pekinem. Czy w tej sytuacji celem Europy Zachodniej powinno być osłabianie jedności Zachodu bez gwarancji uzyskania samodzielnej roli przez Unię w polityce międzynarodowej? Pomimo rysujących się wątpliwości wobec dotychczasowej polityki Paryża i Berlina, rosnąca władza obu stolic w ramach WPBiO powoduje, że ich perspektywa strategiczna zyskuje coraz większe znaczenie w całej UE i może być coraz bardziej skutecznie narzucana pozostałym państwom członkowskim.

Ważną rolę w opisywanym systemie geoekonomicznym pełnią cele gospodarcze. Wśród nich najważniejsze jest wsparcie bazy przemysłowej i technologicznej w Europie Zachodniej, jak również promowanie ekspansji inwestycyjnej i eksportowej tego przemysłu na rynku wewnętrznym. Jednocześnie podejmowane są działania mające ograniczać dostęp do tego rynku przez największych konkurentów spoza UE. Przykładem są losy firm brytyjskich, które w wyniku brexitu są wypierane z programu Galileo, a ich wcześniejsze działania przejmowane przez rywali z UE (w największym stopniu francuski przemysł kosmiczny) [2].

Omawiany system geoekonomiczny jest zarządzany w sposób hybrydowy. Wprawdzie dominuje międzyrządowość, ale w coraz większym stopniu pojawiają się elementy wspólnotowe, takie jak finansowanie z budżetu UE, głosowanie większościowe oraz rosnąca rola KE i TSUE. Zgodnie z koncepcją „ukierunkowanego oportunisty”, Komisja wspierała cele największych państw oraz ich przemysłu zbrojeniowego, dzięki czemu mogła poszerzać własne kompetencje w omawianej polityce. Coraz silniej widoczne było przechodzenie od metod dobrowolnych do zarządzania przymusowego, poprzez regulacje UE i orzeczenia TSUE. Wynikało to z rozszerzającej interpretacji traktatów stosowanej przez Komisję i Trybunał, jak również poparcia politycznego dla tego typu działań ze strony największych państw UE. Elementem poprzedzającym tę ekspansję regulacyjną były programy wolontarystyczne, będące rozwiązaniami pilotażowymi i upowszechniającymi daną politykę. Ważnym uzupełnieniem były działania promocyjne i proeuropejska narracja mająca „kształtować świadomość” dla rekomendowanych zmian.

Najbardziej skutecznym z geoekonomicznego punktu widzenia typem relacji między sferą geopolityki i gospodarki jest bliska współzależność obu sfer, której przykładem jest Francja. Polega ona na przywództwie geopolitycznym ze strony struktur państwowych przy jednoczesnym głębokim zrozumieniu ze strony administracji dla interesów biznesu i chęci ich wspierania w relacjach międzynarodowych. Jest to jednocześnie model relacji, który stwarza możliwości realizowania strategii geoekonomicznej. Państwa, które w wyniku wewnętrznych reform lub zbyt wielkiej fascynacji ideami neoliberalnymi pozwoliły na urynkowienie i umiędzynarodowienie przemysłu zbrojeniowego pozbawiły się ważnego instrumentu oddziaływania. Rosnąca autonomia przemysłu lub dystans między sferą publiczną i biznesem prywatnym ograniczają bowiem zakres stosowania geoekonomii, co oznacza mniejsze możliwości wykorzystywania instrumentów gospodarczych do realizowania celów geopolitycznych.