Analizę relacji między interesami politycznymi i ekonomicznymi chciałbym uzupełnić przez omówienie roli lobbingu gospodarczego w WPBiO. Najważniejszą organizacją lobbystyczną przemysłu zbrojeniowego w Brukseli jest ASD [1], która zrzesza największe korporacje i stowarzyszenia narodowe. Według badań [2], oprócz tej organizacji duże wpływy mają jeszcze trzy inne podmioty: Airbus Group, który w dużym stopniu reprezentuje firmy francuskie, think-tank SDA [3], który jest uznawany za rzecznika interesów amerykańskich, oraz BEA Systems, grupujący także inne firmy brytyjskie. Nieco mniejsze znaczenie mają dwa inne podmioty: szwedzki SAAB oraz włoska Finmeccanica (od roku 2017 pod nazwą Leonardo). Struktura lobbingu, tj. gęstość sieci powiązań i częstotliwości kontaktów z instytucjami narodowymi bądź unijnymi wyraźnie wskazuje, które organizacje wywierają większy, a które nieco mniejszy wpływ na WPBiO. Jest to oddziaływanie generalnie zgodne z potencjałem korporacji.

Podsumowując wcześniejsze rozważania, należy stwierdzić, że interesy przemysłu wpływają na administrację i politykę, zwłaszcza we Francji i Niemczech, niemniej wiodące znaczenia mają władze państwowe, zwłaszcza przy podejmowaniu decyzji o strategicznym lub geoekonomicznym wymiarze. W ten sposób wielki przemysł europejski w dużym stopniu wpływa na postępy WPBiO, choć nie wszystkie jego oczekiwania zostały przez polityków spełnione.

Do największych sukcesów tego lobby zalicza się objęcie unijnymi regulacjami kwestię przetargów w zakresie bezpieczeństwa i obrony. W ten sposób udało się otworzyć rynki zbytu w UE [4], a jednocześnie ograniczyć nieco konkurencję ze strony USA i zmniejszyć koszty wynikające z offsetu. Sama kartelizacja przemysłu obronnego w Europie Zachodniej jest ważnym osiągnięciem lobbystów, choć niewątpliwie istotne decyzje w tej mierze podejmowali również politycy. Ważne znaczenie w Europie ma od wielu lat racjonalność biznesu w zakresie promocji i konkurencyjności eksportu w skali światowej. Zarówno politycy, jak i urzędnicy, w większości państw przejęli tę optykę, nawet wówczas, kiedy może to osłabić bezpieczeństwo narodowe.

Do największych sukcesów tego lobby zalicza się objęcie unijnymi regulacjami kwestię przetargów w zakresie bezpieczeństwa i obrony

Sukcesem biznesu jest powołanie EDA oraz unijnego funduszu na prace badawcze i zakupy uzbrojenia (EFO) [5]. Natomiast nie udało się póki co znacząco ograniczyć nadzoru państw nad transgranicznym handlem lub przewozem uzbrojenia. Rządy narodowe w dalszym ciągu nie chcą przenieść tych kompetencji na poziom unijny i pragną zachować instrumenty kontroli w tym zakresie [6]. Parlament Europejski (PE) narzekał, że także inne cele pakietu legislacyjnego z 2009 roku są bardzo słabo wdrażane, głównie ze względu na protekcjonistyczne podejście ze strony większości państw członkowskich [7]. Lobbyści nadal zabiegają o wprowadzenie wspólnych europejskich przetargów na uzbrojenie (organizowanych np. przez EDA), jak również powołanie osobnej agencji UE, która zajmowałaby się przełomowymi badaniami w zakresie obronności (na wzór amerykańskiej DARPA) [8]. Wsparcia dla tej inicjatywy udzielił w 2017 roku Emmanuel Macron [9].