Jak uzyskać i zmierzyć wpływ społeczny?

2. Wprowadzenie

Każda działająca organizacja generuje wpływ na otoczenie i tym samym oddziałuje na społeczeństwo. Często taki wpływ jest pozytywny, ale należy pamiętać, że może on mieć również negatywny charakter. Najczęściej o wpływie (oddziaływaniu) społecznym mówi się w kontekście organizacji non-profit. Warto jednak zaznaczyć, że społeczne efekty działalności dotyczą również typowych przedsiębiorstw komercyjnych, a nawet jednostek administracji publicznej. Niemniej jednak literatura w zakresie określania oddziaływania społecznego skupia się przede wszystkim na organizacjach realizujących cele społeczne. Kluczową sprawą, z perspektywy niniejszego tekstu, wydaje się zatem odpowiedź na pytanie: jak można nauczyć się podejmowania decyzji w taki sposób, aby przyczyniały się do one pozytywnego wpływu społecznego wszystkich wspomnianych wyżej podmiotów.

W ostatnich latach – a w szczególności od kryzysu gospodarczego w 2008 r. – w procesie sprawozdawczości organizacji społecznych na świecie można dostrzec dwa główne trendy. Pierwszym z nich jest wzrost zainteresowania obywateli i interesariuszy przejrzystością przedstawianych informacji finansowych. Na organizacje został wywarty silniejszy nacisk, aby prezentowane informacje o pozyskiwaniu funduszy i realizowanych wydatkach, zasobach, sposobach zarządzania czy wreszcie wynikach osiągniętych dzięki powierzonym środkom były możliwie przejrzyste (Ebrahim, Weisband[1]). Organizacja przyjmując środki finansowe od swoich donatorów obiecuje zatem wykonać określone działania i tym samym akceptuje moralną i prawną odpowiedzialność wynikającą z podjętego wyzwania.

Drugi trend dotyczy przesunięcia zakresu działań sprawozdawczych z moralnej i prawnej odpowiedzialności do bardziej konkretnego pojęcia oddziaływania (wpływu) społecznego (ang. social impact). Wymaga się, aby organizacje wykazywały konkretne wyniki w rozwiązywaniu złożonych problemów społecznych, takich jak ubóstwo i nierówności społeczne. Jest to trend, którego inicjatorem są po pierwsze fundatorzy, którzy chcą wiedzieć, czy ich fundusze tworzą wartość dodaną, czy też mogą być lepiej wydawane gdzie indziej, a po drugie – liderzy organizacji
non-profit i przedsiębiorstw społecznych, którzy szukają rozwiązań mających na celu wyeliminowanie problemów społecznych (Ebrahim i Rangan[2]).

Również w Polsce organizacje są coraz częściej zainteresowane nie tylko oceną ich wyników ekonomicznych, ale także pomiarem wpływu na społeczeństwo oraz otaczające środowisko. Co ciekawe, to wyzwanie chcą podejmować nie tylko organizacje non profit, ale również sektor biznesowy oraz podmioty publiczne. Zainteresowanie obywateli raportowaniem takich informacji jest znaczne, ale pociąga oczywiście za sobą poważne trudności. Co więcej, w dobie nacisku na tworzenie innowacji społecznej, misja podmiotów staje się coraz bardziej skomplikowana i abstrakcyjna, co powoduje, że jeszcze trudniejsze staje się opracowanie użytecznych miar oddziaływania.

  • [1] Ebrahim A. S., Weisband E., Global Accountabilities: Participation, Pluralism and Public, Cambridge 2007.
  • [2] Ebrahim A. S., Rangan, V. K., The limits of non-profit impact: A contingency framework for measuring social performance, Harvard Business School General Management Unit Working Paper (10-099), 2010.