Jak uzyskać i zmierzyć wpływ społeczny?

6. Mnożnik LM3

 

Istnieje wiele różnych narzędzi służących do pomiaru wpływu społecznego. Metodą, która w pośredni sposób obrazuje efekty społeczne wypracowane przez różne podmioty jest mnożnik lokalny 3 (LM3 – z ang. local multiplier 3), opracowany przez New Economic Foundation (The Money, 2002). Jest to narzędzie umożliwiające finansowe określenie wpływu organizacji na lokalną gospodarkę, pokazuje jaka część pieniędzy w wyniku działalności danego podmiotu pozostaje w najbliższym jego otoczeniu. W dość prosty sposób, przez pryzmat miar finansowych, określa się, jak silne jest zakorzenienie podmiotu w środowisku lokalnym.

Sposób obliczania mnożnika LM3 polega na badaniu tego, w jaki sposób podmiot wydatkuje środki, którymi dysponuje. Im większa ich część pozostaje w dwóch kolejnych rundach wydatkowania w obiegu lokalnym, tym odpowiednio silniejsze powiązanie jednostki z otoczeniem.

Istota mnożnika zawarta jest w jego nazwie. Przymiotnik „lokalny” wyznacza granice zastosowania metody badawczej LM3. Za jej pomocą możemy bowiem analizować określony obszar lokalny, mogący być jedną miejscowością, całą gminą bądź też powiatem. Rzeczownik „mnożnik” definiuje mechanizm działania metody, która opiera się na analizie mnożnikowej. Zgodnie z teorią Johna Maynarda Keynesa, mnożnik inwestycyjny pokazuje, w jakim stopniu zwiększanie nakładów inwestycyjnych przyczynia się do wzrostu zatrudnienia, dochodu narodowego oraz konsumpcji, a tym samym dobrobytu. O ile w przypadku mnożnika inwestycyjnego J. M. Keynesa mamy do czynienia z dobrobytem w sensie makroekonomicznym, o tyle ten wykorzystywany przez LM3 odnosi się do dobrobytu lokalnego. Wprowadzone do gospodarki środki pieniężne stymulują popyt na towary i usługi, zależny od tego, jaka część pierwotnych środków pozostaje w gospodarce lokalnej, a jaka część jest wyprowadzona na zewnątrz.

Mnożnik wykorzystywany przez metodę LM3 bada wielkość dodatkowych wydatków lokalnych wygenerowanych przez początkowy strumień pieniężny. Liczba „3” wskazuje ilość obiegów pieniężnych, które są poddawane analizie. Początkowo liczona jest łączna kwota przychodów danej organizacji. W drugim etapie szczegółowo bada się wydatkowanie środków pieniężnych na terenie danego obszaru lokalnego. Trzecia faza polega na dalszej analizie sposobu wydawania pieniędzy przez kolejne podmioty. Pod uwagę brane są tylko trzy przepływy pieniężne, ponieważ zawiera się w nich 80-90% efektu mnożnikowego:

Wzór LM3

gdzie:

K0 – przychody organizacji,

L1 – wydatki lokalne zrealizowane przez badaną organizację,

L2 – wydatki lokalne zrealizowane przez interesariuszy badanej organizacji.

Im wartość wskaźnika LM3 jest bliższa 3, tym bardziej badana organizacja wpływa poprzez swoją działalność na otoczenie lokalne. W praktyce, z uwagi na płatności podatkowe i inne świadczenia do budżetu państwa, wskaźnik LM3 osiąga maksymalnie wartość na poziomie 2,5-2,7. Wskaźnik bliski 1 oznacza, że podmiot, który jest badany nie zostawia praktycznie żadnych środków finansowych w gospodarce lokalnej.

Metodę LM3 zastosowano m.in. w Hrabstwie Northumberland w Wielkiej Brytanii w 2004 roku. Rada hrabstwa zdecydowała się zmierzyć, a następnie poprawić swój wpływ na gospodarkę lokalną. Badanie postanowiono przeprowadzić na podstawie kontraktów na zaopatrzenie w żywność dla szkół, ośrodków pomocy społecznej, placówek opieki dla dzieci oraz rady hrabstwa. Ustalono, że lokalni dostawcy wydają średnio 75% swoich przychodów na terenie hrabstwa, natomiast pozostali dostawcy – tylko 36%. Wysokość wskaźnika LM3 dla wszystkich dostawców żywności wyniosła 2,19. Zauważono, że przy uwzględnieniu tylko podmiotów lokalnych, wskaźnik miałby wartość 2,76; natomiast dla podmiotów spoza hrabstwa wyniósłby 1,36. Na podstawie tych informacji wywnioskowano, że przeniesienie 10% wydatków na żywność z podmiotów zlokalizowanych poza hrabstwem na podmioty lokalne przyniesie dodatkowe 34 miliony funtów dla lokalnej gospodarki. Kiedy przyszedł czas na przygotowanie nowych umów na dostarczanie żywności, zorganizowano seminarium, na którym każdy lokalny przedsiębiorca został poinformowany o możliwości i warunkach uczestniczenia w przetargu. Celem było przyciągnięcie jak największej ilości podmiotów lokalnych, które mogłyby zaopatrywać hrabstwo w żywność. Następnym krokiem było utworzenie organizacji, od której przedsiębiorstwa mogły uzyskać wszelką pomoc biznesową i techniczną, która umożliwi im przygotowanie dokumentacji spełniającej wymogi przetargu. Na końcu zadbano o to, aby jak najwięcej przedsiębiorstw lokalnych mogło zaopatrywać hrabstwo w żywność. W tym celu podzielono zamówienia na siedem różnych kategorii żywnościowych oraz cztery kategorie geograficzne. Dodatkowo, oprócz kryteriów jakości i ceny, wprowadzono wymóg czynnego angażowania się dostawcy w strategię zaopatrywania hrabstwa w żywność pochodzącą głównie z terenów lokalnych. Podjęte działania przyniosły skutek. Zaobserwowano pięciokrotny wzrost zainteresowania lokalnych przedsiębiorców zamówieniami publicznymi. Powstrzymano dominację kilku dużych dostawców na rzecz małych, lokalnych przedsiębiorców. Ponadto, wzrosło zaufanie lokalnych przedsiębiorców do władzy publicznej, która udowodniła, że dba o ich interesy (Sachs 2005, 54-59).