3. System zarządzania projektami sektora publicznego

3.2. Terytorium realizacji

Terytorium realizacji składa się z pięciu obszarów procesowych:

  1. zarządzanie portfelem,
  2. zarządzanie projektami,
  3. zarządzanie wiedzą,
  4. zarządzanie aktorami,
  5. angażowanie interesariuszy.

 

3.2.1.  Zarządzanie portfelem

Zarządzanie portfelem[1] są to decyzje, dotyczące składu portfela projektów w organizacji sektora publicznego. Jak już wskazywałem, każda organizacja publiczna powinna mieć strategię. Strategia, zgodnie z przedstawionym wyżej modelem, jest wykorzystywana w celu wyboru projektów do realizacji. Celem zarządzania portfelem projektów jest osiągnięcie celów strategicznych organizacji, w której portfel jest realizowany. W trakcie realizacji w procesie zarządzania portfelem podejmowane są główne decyzje, dotyczące składu portfela, na przykład zatrzymywanie projektów.

Projekty składowe portfela są realizowane w ramach obszaru funkcjonalnego zarządzania projektami. Projekty sektora publicznego dostarczają efektów albo bezpośrednio społecznościom, albo organizacjom (nie tylko publicznym), pracującym na rzecz społeczności. Procesy zarządzania są składowymi systemów realizacji projektów sektora publicznego, a ich sposób realizacji jest wyznaczany przez przyjęte metodyki. Najbardziej zaawansowane metodyki mają postać krajowych systemów realizacji projektów[2],[3].

 

3.2.2.  Zarządzanie projektami

Zarządzanie projektami i ich portfelem jest wspomagane (lub w całości realizowane) przez BZPSP (Biuro Zarządzania Projektami Sektora Publicznego), czyli wyspecjalizowaną jednostkę, komórkę lub rolę organizacyjną, której celem jest wsparcie organizacji w realizacji jej projektów. BZPSP mogą istnieć na bardzo różnych poziomach organizacyjnych. Na przykład w Indiach role federalnego BZPSP pełnią dwie instytucje: Komisja Planowania[4] oraz Ministerstwo Statystyki i Realizacji Programów[5]. W Stanach Zjednoczonych Biuro Zarządzania i Budżetu (OMB), którego głównym celem jest nadzór nad realizacją polityk i programów rządowych[6], podlega bezpośrednio prezydentowi. W Wielkiej Brytanii w strukturach rządu pracuje centralny Zarząd Infrastruktury i Projektów[7]. BZPSP bardzo często są komórką organizacyjną instytucji publicznej. Minimalną wersją BZPSP są tzw. „agenci projektów”, pracujący np. w instytucjach brazylijskiego stanu Bahia na rzecz upowszechnienia wiedzy o zarządzaniu projektami i wspomagania innych pracowników w tym zakresie[8].

Główne procesy zarządzania projektami sektora publicznego to inicjowanie, planowanie, realizacja, monitorowanie i nadzór oraz kończenie[9]. Żeby wyznaczyć właściwą wersję procesu zarządzania (wielkie projekty nie wymagają tak złożonych i zaawansowanych procesów zarządzania, jak projekty mniejsze), projekty podlegają klasyfikowaniu. Podstawą tej klasyfikacji jest zwykle szacowany koszt, ale mogą to być także inne czynniki, jak na przykład poziom ryzyka, znaczenie społeczne czy zainteresowanie mediów[10],[11],[12]. Grupami podmiotów zewnętrznych, odgrywającymi zasadniczą rolę w realizacji projektów sektora publicznego, są kierownicy projektów oraz firmy wykonujące projekty.

 

3.2.3.  Zarządzanie wiedzą

Zarządzanie projektami współpracuje z obszarem zarządzania wiedzą. Zarządzanie wiedzą gromadzi wiedzę dotyczącą zarządzania projektami i dostarcza ją procesom zarządzania projektami[13],[14],[15]. Doświadczenia, uzyskane w trakcie realizacji projektów, są dostarczane do obszaru zarządzania wiedzą w celu ewentualnego utrwalenia i wykorzystania w następnych projektach[16],[17].

Zarządzanie wiedzą o projektach odbywa się na czterech poziomach: indywidualnym, projektu, organizacji oraz globalnym. Na poziomie indywidualnym wiedza jest wykorzystywana przy szkoleniu kierowników projektów[18],[19],[20]. Na poziomie projektów zasadniczym elementem zarządzania wiedzą są przeglądy, w trakcie których dokumentowana jest uzyskana wiedza. Na poziomie organizacji tworzone są repozytoria i systemy zarzadzania wiedzą. Na najwyższym, globalnym poziomie tworzone są standardy zarządzania.

 

3.2.4.  Zarządzanie aktorami

W obszarze zarządzania aktorami odbywa się wewnętrzna certyfikacja kierowników projektów (na potrzeby instytucji sektora publicznego) oraz kwalifikowanie zewnętrznych firm do realizacji projektów. Rządy lub urzędy centralne stosują bezpośrednie lub pośrednie podejścia do dopuszczania do realizacji projektów. Systemy pośrednie opierają się na certyfikacjach prowadzonych przez inne organizacje, potwierdzające te umiejętności[21], zaś systemy bezpośrednie to takie, w których rządy same określają i weryfikują możliwości w zakresie udziału w projektach publicznych[22],[23].

W relacjach z firmami realizującymi projekty coraz częściej, zamiast klasycznych relacji kontradykcyjnych (w których występuje ścisłe rozgraniczenie pomiędzy wykonawcą a klientem, i strony te widzą możliwość uzyskania własnych korzyści wyłącznie kosztem drugiej strony), stosowane jest podejście partnerskie[24],[25],[26]. Chodzi tu o partnerstwo operacyjne (a nie biznesowe, którego przykładem są kontrakty typu PPP), którego głównymi elementami są:

  • włączanie wykonawcy w proces decyzyjny,
  • wspólne rozwiązywanie konfliktów i problemów,
  • filozofia win-win,
  • integracja zespołów,
  • sprawiedliwość,
  • uczciwość,
  • wspólne zarządzanie ryzykiem,
  • otwarte księgowanie (dostęp stron kontraktu do informacji o przepływach finansowych),
  • wzajemne uczenie się i dzielenie się wiedzą.

 

3.2.5.  Angażowanie interesariuszy

Najważniejsi interesariusze projektów sektora publicznego to społeczności, dla których projekty są realizowane. Obszar angażowania interesariuszy jest odpowiedzialny za ich zainteresowanie i udział (jeśli jest potrzebny) w procesie realizacji projektów sektora publicznego[27],[28],[29]. Interesariusze projektów sektora publicznego powinni móc wpływać na projekty, które ich dotyczą. Istnieje kilka modeli wywierania przez interesariuszy wpływu na projekty. W wersji najbardziej zaawansowanej przedstawiciele interesariuszy są włączani do ciał decydujących o realizacji projektów. Możliwe jest także konsultowanie się z grupami interesariuszy, zaś w najprostszej formie jest to publikowanie informacji o projektach. Po zakończeniu projektów, dostarczających swoje produkty bezpośrednio społecznościom, powinny być prowadzone badania satysfakcji interesariuszy.

[1] PMI, The Standard for Portfolio Management, Fourth Edition, Project Management Institute, Newtown Square, 2013.

[2] DIR Texas, Statewide Project Delivery, Department of Information Resources. Austin 2013, za: http://www2.dir.state.tx.us/management/projectdelivery/Pages/Overview.aspx, dostęp: 21.01.2018 r.

[3] National Project Management System, Public Services and Procurement Canada, Ottawa 2013, za: http://www.tpsgc-pwgsc.gc.ca/biens-property/sngp-npms/index-eng.html, dostęp: 21.01.2018 r.

[4] Aktualna nazwa: NITI Aayog, www.niti.gov.in, dostęp: 21.01.2018 r.

[5] Por. www.mospi.gov.in, dostęp: 21.01.2018 r.

[6] Por. https://www.whitehouse.gov/omb/, dostęp: 21.01.2018 r.

[7] Por. www.gov.uk/government/organisations/infrastructure-and-projects-authority, dostęp: 21.01.2018 r.

[8] Gavazza N., Projects in PRODEB, Government of Bahia. Interview by S. Gasik, 19.11. 2014 r.

[9] PMI, Government Extension to the PMBOK® Guide Third Edition, Project Management Institute, Newtown Square 2006.

[10] MDoIT Michigan, State of Michigan Project Management Methodology, Project Management Resource Center, Michigan Department of Information Technology, Lansing 2004.

[11] SIT PMO Montana, Project Scaling Worksheet, State IT Project Management Office, Helena 2013, http://pmo.mt.gov/documents.mcpx, dostęp: 21.01.2018 r.

[12] VITA Virginia, Information Technology (IT) Project Management Standard, Virginia Information Technologies Agency, Richmond, za:

http://www.vita.virginia.gov/uploadedFiles/VITA_Main_Public/Library/PSGs/Project_Management_Standard_11203.pdf, dostęp: 21.01.2018 r.

[13] GPRA Modernization Act, dz. cyt.

[14], Programme and Project Management Centre of Expertise (PPM-CoE), Scottish Government, Edynburg 2013, za: http://www.gov.scot/Topics/Government/ProgrammeProjectDelivery, dostęp: 21.01.2018 r.

[15] Project Management Framework, Office of the Chief Information Officer, Olympia, Washington 2013, http://www.ofm.wa.gov/ocio/pmframework/default.asp, dostęp: 21.01.2018 r.

[16] Gasik S., A Model of Project Knowledge Management, Project Management Journal, 42 (3) 2011, str. 23-44.

[17] Gasik S., Podstawy zarządzania wiedzą o projektach, Wydawnictwa Akademii Finansów i Biznesu Vistula. Warszawa 2016.

[18] Major Projects Leadership Academy, Said Business School, Oxford University, https://www.sbs.ox.ac.uk/programmes/execed/custom/clients-and-case-studies/major-projects-leadership-academy, dostęp: 21.01.2018 r.

[19], Project Management Certificate Program, Washington State Human Resources, Olympia 2013, http://des.wa.gov/training/category/49/ProjectManagementTraining, dostęp: 21.01.2018 r.

[20] 2013 Project Management Training Schedule, Enterprise Project Management Office, Office of Information Technology Services, Topeka 2013, http://oits.ks.gov/kito/PMMSchedule.htm, dostęp: 21.01.2018 r.

[21] Organisational Capability in ICT Investment, Department of Finance and Deregulation, Canberra 2011, http://agict.gov.au/policy-guides-procurement/ict-investment-framework/organisational-capability-in-ict-investment, dostęp: 21.01.2018 r.

[22] Project Management Branch, Architectural Services Department, Hong Kong 2013, za: http://www.archsd.gov.hk/en/about-us/organization-structure.aspx, dostęp: 21.01.2018 r.

[23] South African Council for Project and Construction Management Professions, Pretoria, http://www.sacpcmp.org.za/, dostęp: 21.01.2018 r.

[24] Partnering Guide for Environmental Missions of the Air Force, Army and Navy, Tri-Service Committee: Air Force, Army, Navy 1996.

[25] OGC, The integrated project team: Teamworking and Partnering. TSO, Londyn 2003.

[26] Chan A. P. C., Chan D. W. M., Fan L. C. N., Lam P. T. I., Yeung J. F. Y., Partnering for construction excellence: A reality or myth?Building and Environment”, 41 (12) 2006, str. 1924–1933.

[27] Principles, Scottish Government, Edynburg, http://www.gov.scot/Topics/Government/ProgrammeProjectDelivery/Principles, dostęp: 21.01.2018 r.

[28] Project Development Process. Vermont Agency of Transportation. Montpelier, Vermont 1996, za: http://vtransengineering.vermont.gov/sites/aot_program_development/files/documents/publications/PDManual.pdf, dostęp: 21.01.2018 r.

[29] Project Approvals Framework, Department of State Development. Perth, Western Australia, Australia 2006. http://www.dsd.wa.gov.au/6737.aspx, dostęp: 21.01.2018 r.