Rządy najbardziej rozwiniętych państw świata przykładają wielką wagę do umiejętności zarządzania projektami. Nie jest przypadkiem, że największe światowe mocarstwo, Stany Zjednoczone, od wielu lat odgrywa wiodącą rolę w rozwoju umiejętności zarządzania projektami w swoich instytucjach. Najważniejsze procesy, umiejętności i techniki zarządzania projektami zostały wypracowane w Departamencie Obrony USA lub na zamówienie tej instytucji, kierującej najpotężniejszą armią świata. Wiele innych najbardziej rozwiniętych państw także osiągnęło wysoki poziom umiejętności w zakresie zarządzania projektami. Chiny i Indie włączają zarządzanie projektami do kanonu zarządzania publicznego. Państwa, które nie potrafią sprawnie zarządzać swoimi projektami publicznymi, marnotrawią publiczne fundusze.

Tymczasem polska administracja publiczna nie przejawia większego zainteresowania zarządzaniem projektami. Pierwsza regulacja nakazująca sprawne zarządzanie projektami sektora publicznego w Stanach Zjednoczonych została przyjęta 22 grudnia 1967 roku. Oznacza to, że niedawno, 22 grudnia 2017 roku Polska osiągnęła pół wieku opóźnienia w obszarze zarządzania projektami (więcej na ten temat w rozdziale pt. „Co z polskimi projektami? Podsumowanie i rekomendacje”).

Czym jest projekt? Jest to ograniczone w czasie przedsięwzięcie podjęte w celu wytworzenia unikalnego produktu, usługi albo innego rezultatu^[1]. Około jednej trzeciej produktu krajowego brutto na świecie wytwarzane jest w projektach^[2]. Wprowadzenie dowolnej zmiany w każdej organizacji, realizacja każdej inwestycji – to realizacja projektu. A zatem żeby sprawnie modernizować państwo i gospodarkę oraz świadczyć niektóre usługi, należy umieć zarządzać projektami i programami. Program to zbiór wspólnie realizowanych projektów, pozwalający osiągnąć korzyści niemożliwe do osiągnięcia przy osobnym zarządzaniu poszczególnymi projektami^[3].

Projekty były realizowane przez rządy od początku ich istnienia. Budowa piramid egipskich, Wielkiego Muru Chińskiego czy wielkie wyprawy geograficzne są przykładami działań rządowych o charakterze projektów. Przez długie wieki umiejętność zarządzania projektami była uważana za część wiedzy w dziedzinie, w której projekty realizowano – na przykład budownictwa czy żeglugi. Współczesne zarządzanie projektami ma swój początek w administracji rządowej Stanów Zjednoczonych. Pierwszym przedsięwzięciem, któremu nadano taką nazwę, był Projekt Manhattan, którego produktem była bomba atomowa, a celem – pokonanie państw Osi^[4],[5]. Od tego czasu rząd Stanów Zjednoczonych, a przede wszystkim Departament Obrony, rozwijał metody zarządzania projektami. Robert McNamara, który na początku 1961 roku objął stanowisko ministra obrony USA, wprowadził zasadnicze reformy dotyczące zarządzania projektami w podległym mu resorcie^[6]. Bez reform McNamary w zakresie zarządzania projektami Amerykanie zapewne nie zrealizowaliby projektów i programów, które pozwoliły im polecieć na Księżyc, osiągnąć przewagę militarną, a w efekcie – wygrać zimną wojnę ze Związkiem Sowieckim.

Umiejętność zarządzania projektami w administracji publicznej USA jest ciągle rozwijana. Ostatnim, najważniejszym przejawem troski o usprawnianie tego obszaru umiejętności było jednomyślne uchwalenie przez Kongres USA i podpisanie przez prezydenta Obamę Ustawy o usprawnianiu i odpowiedzialności za zarządzanie programami^[7]. Zgodnie z tą regulacją, każda federalna instytucja amerykańska musi m. in. mieć swoją metodykę zarządzania projektami i programami oraz musi wyznaczyć osobę, która będzie odpowiadała za ciągłe usprawnianie tej metodyki. W ślad za Stanami Zjednoczonymi, inne rozwinięte kraje także wypracowują swoje metody zarządzania projektami. Najbardziej zaawansowane w tej dziedzinie są zapewne rządy Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Nowej Zelandii^[8].

Niniejsza publikacja przedstawia podstawowe zagadnienia związane z zarządzaniem projektami i wskazuje możliwe drogi wyjścia z impasu w tym zakresie w Polsce, m.in. w oparciu o dobre praktyki z administracji Stanów Zjednoczonych.