4. POLSKA

4.2. Poglądy rządu

Prawo i Sprawiedliwość objęło rządy w Polsce w listopadzie 2015 roku. Zdecydowanie odrzucało rozwój integracji w kierunku federalnym. W programie tej partii podkreślono, że UE powinna pozostać wspólnotą suwerennych i równych narodów. Ważnym elementem programowym jest sprzeciw wobec rosnącej władzy największych państw członkowskich w procesach integracyjnych. Warto w tym miejscu przypomnieć podstawową zasadę premier Beaty Szydło dotyczącą przyszłości Europy: „Równi z równymi i wolni z wolnymi”39. Jednocześnie PiS podkreślał, że demokracja w Europie występuje przede wszystkim w państwach narodowych, dlatego tak ważne jest respektowanie zarówno podmiotowości wszystkich rządów, jak i głosu parlamentów narodowych w polityce i decyzjach podejmowanych na szczeblu unijnym. Partia zamierzała zwiększyć udział tych parlamentów w przyszłym ustroju UE. Sprzeciwiała się też podziałowi na „Europę dwóch prędkości”. Jednocześnie aprobuje kształtowanie współpracy w Europie Środkowej, m.in. pogłębianie kooperacji w ramach Grupy Wyszehradzkiej i Inicjatywy Trójmorza, m.in. jako sposób artykułowanie interesów tego regionu na forum unijnym40. Politycy PiS są przeciwni dalszej centralizacji uprawnień w UE, a tym samym chcieliby spowolnić postępy integracji41. Uznają, że kompetencje instytucji unijnych nie powinny być poszerzane bez zmiany traktatów. „Komisja Europejska nie jest ani superrządem, a PE nie jest superparlamentem”, a wszelkie „kompetencje nieprzyznane Unii w traktatach powinny należeć do państw członkowskich”42. Jednocześnie PiS z niepokojem obserwował zwiększanie dyscyplinarnego nadzoru nad państwami członkowskimi ze strony instytucji unijnych i wymuszania stosowania prawa unijnego43.

PiS nie chciał spieszyć się z przystąpieniem do strefy euro44. Rząd zachowywał „pragmatyczny dystans wobec euro”. Wspierał wszelkie niezbędne reformy, a jednocześnie nie godził się na podziały na rynku wewnętrznym i w samej Unii45. W szczególności nie zgadzał się na powoływanie osobnych instytucji politycznych dla strefy euro, takich jak parlament, rząd lub minister finansów, wreszcie ustanowienie osobnego budżetu dla UGW46.

Rząd nie zgadzał się na przymusowe kwoty relokacji uchodźców; proponował umocnienie granic zewnętrznych UE oraz zintensyfikowanie działań w ramach polityki humanitarnej i rozwojowej poza granicami Unii47. Zgodnie z doktryną w polityce europejskiej PiS domagał się poszanowania i rozwoju traktatowych czterech swobód na rynku wewnętrznym, jak również sprzeciwiał wszelkim działaniom protekcjonistycznym, w tym m.in. wynikającym z nowelizacji dyrektywy o pracownikach delegowanych, która ograniczała swobodę przepływu pracowników na wspólnym rynku48. Partia rządowa nie zgadzała się także na wprowadzenie nowych europejskich podatków lub harmonizacji podatkowej na rynku wewnętrznym. Ponadto krytycznie podchodziła do coraz bardziej ambitnej polityki klimatycznej UE, m.in. eliminującej energetykę opartą na węglu49. Aprobowała postępy w polityce obronnej UE, choć wyraźnie podkreślała, że polityka ta nie może konkurować, duplikować lub stanowić zagrożenia dla NATO i relacji transatlantyckich. PiS opowiadał się za równymi szansami dostępu do Europejskiego Funduszu Obronnego dla wszystkich państw członkowskich, a więc przeciwko preferowaniu w tym Funduszu największych korporacji lub ośrodków badawczych z Europy Zachodniej. W polityce zagranicznej Unii akceptowano poszerzanie UE o państwa bałkańskie, zabiegano też o włączenie do struktur unijnych Ukrainy. Popierano dalszy rozwój Partnerstwa Wschodniego i relacji transatlantyckich. Domagano się też solidarnej postawy wszystkich państw UE w stosunku do Rosji, a zwłaszcza jej agresywnej polityki wobec Zachodu. W odniesieniu do Brexitu, postulowano ułożenie sojuszniczych relacji między UE i UK, zarówno na płaszczyźnie ekonomicznej, jak i w polityce obronnej. Wiele poglądów PiS, zwłaszcza dotyczących polityki zagranicznej i obronnej UE, wydaje się być zgodnych z doktryną europejską polskiej dyplomacji.

39 Przemówienie Premier Beaty Szydło na XV Forum Polityki Zagranicznej, 9.11.2017, http://www.minsk.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/xv_forum_polityki_zagranicznej [27.04.2018].
40 Program PiS 2014, http://pis.org.pl/dokumenty [27.04.2018].
41 Z. Krasnodębski, Co dla Polski oznaczają zmiany w Unii Europejskiej?, w: „Myśląc: Polska”, Konwencja Programowa Prawa i Sprawiedliwości oraz zjednoczonej prawicy, Katowice, 3-5 lipca 2015 r., s. 80-81.
42 Informacja Ministra Spraw Zagranicznych Jacka Czaputowicza o zadaniach polskiej polityki zagranicznej w 2018 roku, Sejm RP, 21 marca 2018,
http://www.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/wiadomosci/minister_jacek_czaputowicz_o_priorytetach_polskiej_dyplomacji_w_2018_roku [dostęp: 27.04.2018].
43 Program PiS 2014, http://pis.org.pl/dokumenty [27.04.2018].
44 Program PiS 2014, http://pis.org.pl/dokumenty [27.04.2018].
45 Konrad Szymański: Strefa euro nie odjeżdża Polsce, Rzeczpospolita, 22.05.2017, http://www.rp.pl/Unia-Europejska/305219925-Konrad-Szymanski-Strefa-euro-nie-odjezdza-Polsce.html [27.04.2018].
46 Z. Krasnodębski, Co dla Polski oznaczają zmiany w Unii Europejskiej?, w: „Myśląc: Polska”, Konwencja Programowa Prawa i Sprawiedliwości oraz zjednoczonej prawicy, Katowice, 3-5 lipca 2015 r., s. 80-81.
47 Informacja Ministra Spraw Zagranicznych Jacka Czaputowicza o zadaniach polskiej polityki zagranicznej w 2018 roku, Sejm RP, 21 marca 2018,
http://www.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/wiadomosci/minister_jacek_czaputowicz_o_priorytetach_polskiej_dyplomacji_w_2018_roku [dostęp: 27.04.2018]; Konrad Szymański: Strefa euro nie odjeżdża Polsce, Rzeczpospolita, 22.05.2017, http://www.rp.pl/Unia-Europejska/305219925-Konrad-Szymanski-Strefa-euro-nie-odjezdza-Polsce.html [27.04.2018].
48 Informacja Ministra Spraw Zagranicznych Jacka Czaputowicza o zadaniach polskiej polityki zagranicznej w 2018 roku, Sejm RP, 21 marca 2018,
http://www.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/wiadomosci/minister_jacek_czaputowicz_o_priorytetach_polskiej_dyplomacji_w_2018_roku [dostęp: 27.04.2018];
49 J. Szyszko, „Globalna polityka klimatyczna”, w: „Myśląc: Polska”, Konwencja Programowa Prawa i Sprawiedliwości oraz zjednoczonej prawicy, Katowice, 3-5 lipca 2015 r., s. 33-36.