4. POLSKA

4.3. Poglądy opozycji

Największa partia opozycji, czyli Platforma Obywatelska (PO) od lat popiera dalszy rozwój integracji europejskiej. Przykładowo wspierała wzmacnianie Komisji, jako instytucji w założeniu przyczyniającej się do ochrony interesów mniejszych państw członkowskich. Radosław Sikorski, były minister spraw zagranicznych, popierał pomysł zmniejszenia liczby komisarzy, jak również połączenia stanowiska przewodniczącego Rady Europejskiej i szefa KE50. Niektóre jego wypowiedzi zmierzały w stronę federacji, na przykład w odniesieniu do poparcia pomysłu ogólnoeuropejskiej listy kandydatów w wyborach do PE. Jednocześnie zdaniem Sikorskiego szereg kompetencji powinno zostać domeną państw członkowskich, zwłaszcza w odniesieniu do „tożsamości narodowej, religii, stylu życia, moralności publicznej oraz stawek podatkowych”. To nawiązuje do zachowawczego podejścia w sprawach ustrojowych reprezentowanego przez PiS. W sporze o krajową reformę sądownictwa, w której przeciwnikiem polskiego rządu stały się instytucje unijne i część państw członkowskich – PO (jak również Nowoczesna) zdecydowanie krytykowała rząd. Jednocześnie odwoływała się do poczucia wspólnoty z instytucjami unijnymi i ich interpretacją wartości UE. Niemniej szef Platformy w roku 2018 sprzeciwił się wiązaniu wypłat z funduszy europejskich z kwestią przestrzegania praworządności, co było zgodnie ze stanowiskiem rządu PiS51.

Jeszcze na początku kryzysu w UGW rząd PO opowiadał się za jak najszybszym przyjęciem euro. Jednak pod wpływem nasilających się problemów w unii walutowej przyjął stanowisko, że wejście do strefy euro musi być warunkowane przez zakończenie kryzysu, zreformowanie UGW i odpowiednie przygotowanie polskiej gospodarki do członkostwa w unii monetarnej. Jednocześnie starał się, aby Polska uczestniczyła we wszystkich inicjatywach podejmowanych przez państwa unii walutowej, takich jak Pakt fiskalny lub Unia bankowa, co określano mianem taktyki „trzymania nogi w drzwiach”52. W okresie rządów PiS Platforma kontynuowała wcześniejszą linię programową, jednocześnie popierając wprowadzenie dalszych reform w UGW. W 2018 roku szef PO zaznaczył, że Polska powinna przygotować się do przyjęcia wspólnej waluty, a jednocześnie należy przekonywać Polaków do tego projektu53.

Rząd PO poparł w 2015 roku unijną regulację o przymusowych kwotach relokacji uchodźców w UE. Pod wpływem opinii publicznej i w wyniku przegranych wyborów zaostrzył swoje stanowisko w tej sprawie, uznając, że podział uchodźców musi odbywać się na zasadach dobrowolnych i należy położyć nacisk w polityce unijnej na kontrolę granic zewnętrznych UE54. Jednocześnie szef PO obiecywał, że w przypadku przejęcia władzy nie będzie przyjmował nielegalnych migrantów55. W ten sposób stanowisko tej partii wyraźnie zbliżyło się do polityki rządzącego PiS.

Zgodnie z polską doktryną w polityce europejskiej, największa partia opozycyjna deklarowała chęć zwiększania czterech swobód na rynku wewnętrznym. Nawiązywała również do inicjatywy własnego rządu w zakresie unii energetycznej, a zwłaszcza wspólnych europejskich zakupów ropy i gazu u zewnętrznych producentów. Również w odniesieniu do polityk zagranicznej i obronnej UE kontynuowano wcześniejszą linię programową, a więc opowiadano się za rozwojem integracji, ale przy utrzymaniu dobrych relacji transatlantyckich i zachowaniu spójności europejskiej wobec agresywnej polityki Rosji. Postulowano dalszy rozwój polityki wschodniej UE, a w zakresie CSDP – położenie nacisku na zwalczanie terroryzmu56. W tych wszystkich sprawach opozycja wzmacniała stanowisko rządu PiS.

Poglądy kolejnej partii opozycyjnej, tj. Nowoczesnej, są z reguły znacznie bardziej proeuropejskie, choć ze względu na jej malejące poparcie wyborcze w 2018 roku jej wpływ na politykę władz był umiarkowany. Nowoczesna zdecydowanie wspierała wszelkie inicjatywy prointegracyjne dyskutowane w UE, jak również była zwolennikiem jak najszybszego przyjęcia euro57. Uznawała również, że Polska powinna przyjmować uchodźców i imigrantów, jak również popierać unijne inicjatywy w tym względzie. W nawiązaniu do doktryny w polityce europejskiej opowiadała się za promocją czterech swobód na rynku wewnętrznym58. W podobnym duchu partia wspiera rozwój polityki zagranicznej i obronnej UE, w wielu obszarach swojego programu wspierając tradycyjne kierunki polskiej polityki zagranicznej.

Z kolei Kukiz’15 to opozycja, która akcentowała bardziej eurosceptyczne stanowisko niż rząd PiS, w ten sposób wpływając na usztywnienie stanowiska partii rządowej w wielu miejscach jej programu europejskiego. W sprawach ustrojowych Kukiz’15 opowiadał się za „Europą suwerennych narodów”, jak również przeciwko „imperialistycznym zakusom Niemiec i Francji”, a więc tendencji do dominacji obu krajów w UE59. Celem polityki Polski powinno być ograniczenie roli biurokracji brukselskiej, jak również obrona demokracji narodowej, a tym samym zmniejszenie władzy instytucji unijnych nad państwami członkowskimi60. Partia opowiedziała się zdecydowanie przeciwko wejściu Polski do UGW, która to okazała się „nieudanym eksperymentem”. Proponowała kontrolowany demontaż tej unii, jako jedyny możliwy scenariusz dla dobra Europy. Zdecydowanie przeciwstawiała się unijnym planom relokacji uchodźców i imigrantów. Partia była zwolennikiem rynku wewnętrznego, a jednocześnie postulowała ograniczenie tendencji protekcjonistycznych i deregulację prawa UE. Jednocześnie przeciwstawiała się preferencjom dla inwestorów zagranicznych w Polsce, kosztem praw krajowych przedsiębiorców lub konsumentów. Opowiadała się za wypowiedzeniem przez Polskę pakietu energetyczno-klimatycznego, gdyż prowadzi on do zniszczenia polskiego przemysłu i podwyżek cen energii.

50 Przemówienie ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego wygłoszone w Berlinie 28 listopada 2011, TVN24.pl, https://www.tvn24.pl/polska-a-przyszlosc-unii-europejskiej,192356,s.html [dostęp: 27.04.2018].
51 Schetyna: Rządy PiS przeminą, budżet UE zostanie, 27.02.2018, http://fakty.interia.pl/polska/news-schetyna-rzady-pis-przemina-budzet-ue-zostanie,nId,2550855#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=chrome [dostęp: 27.04.2018].
52 Tusk obiecuje, że przed wejściem do eurolandu odbędą się konsultacje. Danuta Huebner już mówi, że nie możemy “stać okrakiem nad barykadą“, wPolityce.pl, 20 grudnia 2012, https://wpolityce.pl/polityka/147055-tusk-obiecuje-ze-przed-wejsciem-do-eurolandu-odbeda-sie-konsultacje-danuta-huebner-juz-mowi-ze-nie-mozemy-stac-okrakiem-nad-barykada [dostęp: 27.04.2018].
53 Schetyna: Przyjęcie euro nie musi oznaczać wzrostu cen, Rzeczpospolita, 27.02.2018,
http://www.rp.pl/Platforma-Obywatelska/302279962-Schetyna-Przyjecie-euro-nie-musi-oznaczac-wzrostu-cen.html [dostęp: 27.04.2018].
54 Platforma Obywatelska, http://www.platforma.org/aktualnosc/45497/projekty-platformy-polska-europa-swiat-polskaobywatelska [dostęp: 27.04.2018].
55 Schetyna potwierdza: Nie będziemy przyjmować nielegalnych migrantów, Newsweek, 10.05.2017,
http://www.newsweek.pl/polska/schetyna-nie-bedziemy-przyjmowac-migrantow-po-o-uchodzcach,artykuly,409922,1.html [dostęp: 27.04.2018].
56 Platforma Obywatelska, http://www.platforma.org/aktualnosc/45497/projekty-platformy-polska-europa-swiat-polskaobywatelska [dostęp: 27.04.2018].
57 Tekst wystąpienia Ryszarda Petru w sejmowej dyskusji o polskiej polityce zagranicznej, https://nowoczesna.org/tekst-wystapienia-ryszarda-petru-w-sejmowej-dyskusji-o-polskiej-polityce-zagranicznej/ [dostęp: 27.05.2018].
58 „Nowoczesna Polska dla każdego”. Program Nowoczesnej, 2016, https://nowoczesna.org/nowoczesna-polska-dla-kazdego-program-partii/ [dostęp: 27.05.2018].
59 Paweł Kukiz o Unii Europejskiej, http://ruchkukiza.pl/pawel-kukiz-o-unii-europejskiej/ [dostęp: 27.05.2018].
60 Strategia Zmiany. Program Kukiz’15, http://ruchkukiza.pl/klub-poselski/strategia-zmiany/ [dostęp: 27.05.2018].