Gorączka legislacyjna. Zespół objawów

Streszczenie analizy dr Agnieszki Dudzińskiej
dla Warsaw Enterprise Institute i „Nowej Konfederacji”

• Polskie prawo jest niestabilne, złożone i zmienne. Jest to istotna bariera w rozwoju kraju.
• Według 72% przedsiębiorców polskich niestabilność prawa jest przeszkodą w prowadzeniu działalności gospodarczej.
• Wg danych Grant Thornton liczba i objętość przyjmowanych w Polsce przepisów przyjmują niepokojąco duże rozmiary.
• Analiza dr Agnieszki Dudzińskiej z Instytutu Studiów Politycznych PAN obejmuje diagnozę problemów polskiej legislacji i propozycje środków zaradczych.

Dla 83-milionowych Niemiec wskaźnik zmienności prawa, publikowany przez GT, jest przeszło 20 razy niższy niż u nas, zaś w Wielkiej Brytanii (półtora raza większej od Polski), objętość dzienników urzędowych jest około siedmiokrotnie mniejsza

• Problemu nadprodukcji prawa nie można tłumaczyć jedynie transformacją ustrojową i dostosowaniem do wymogów UE – np. w Słowenii zmienność prawa była dwukrotnie mniejsza niż w Polsce.
• Przyczyną niestabilności prawa może być potrzeba interpretacji: tworzone są słabe przepisy, które następnie wymagają doprecyzowania.
• Brakuje kontroli rządu nad ostatecznym kształtem własnych projektów: Sejm wprowadza merytoryczne zmiany w ok. 80% projektów rządowych.

Zdarza się nawet, że nowelizowane są ustawy, które jeszcze nie weszły w życie

• Zasady techniki prawodawczej są notorycznie łamane poprzez:
• • wielokrotne nowelizacje tych samych ustaw;
  • nowelizacje aktów nowelizujących;
  • przedkładanie projektów dotyczących więcej niż jednej ustawy
  • niejasne brzmienie tytułów ustaw zmieniających (niejasność co do przedmiotu);

Z niektórych tytułów mimo szczegółowego wyliczenia nowelizowanych ustaw nie wynika wprost, czego dotyczy zmiana

• Wśród rekomendowanych rozwiązań są m.in.:
  • Stworzenie centrum decyzyjnego, odpowiedzialnego za politykę legislacyjną;
  • Zwiększenie kontroli rządu nad rządowymi projektami ustaw;
  • Prewencyjna kontrola projektów ustaw;
  • Ewaluacja ustaw po danym okresie ich obowiązywania;
  • Tworzenie tzw. punktów weta (zasada uzyskiwania równoczesnej zgody kilku aktorów, np. Prezydenta i Senatu).