Pokaż menu

6. REKOMENDACJE DLA TWORZĄCYCH POLITYKĘ MIGRACYJNĄ

6.3. SZCZEGÓŁOWE REKOMENDACJE

6.3.1. Reguły/kryteria przyjmowania imigrantów

Podstawowym kryterium powinna być przede wszystkim bliskość kulturowa, językowa i religijna imigrantów oraz podobieństwo porządku prawnego państwa, z którego przybywają. To nakazuje w sposób dość zasadniczy limitować imigrację z państw Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej oraz Afryki Subsaharyjskiej (w szczególności osób wyznających islam). Nawet deklarowana chęć poszanowania prawa państw UE nie wytrzymuje konfrontacji z rzeczywistością i w wielu z nich (np. w Szwecji i Niemczech) dochodzi do egzekwowania lokalnych praw i zwyczajów, szczególnie w stosunku do kobiet (obrzezanie, kara chłosty, morderstwa honorowe itp.). Ponadto imigranci z tych państw zwyczajowo nie integrują się ze wspólnotą przyjmującą i w miarę rozrastania się tworzą swoiste „państwa w państwie”.

Dodatkowo imigranci z tych państw często przenoszą na terytorium nowych państw konflikty plemienne, klanowe, rodzinne, które w miarę rozrastania się tych wspólnot mogą zagrozić bezpieczeństwu kraju przyjmującego. W chwili obecnej Polska nie dysponuje tak rozbudowanym aparatem służb wewnętrznych, by monitorować te zagrożenia.

Z dużą ostrożnością należy stwarzać zachęty do osiedlania się na terenie Polski także obywateli Chin. Oprócz szpiegostwa gospodarczego na szeroką skalę praktykują oni pracę niewolniczą w swoich firmach, co może narazić Polskę na oskarżenia podobne do tych, jakie pojawiły się w związku z pracą w Polsce obywateli Korei Północnej.

Racjonalne wybieranie imigrantów powinno polegać przede wszystkim na weryfikacji rzeczywistych motywów przybycia na teren Polski. Pod tym względem pierwszeństwo powinni mieć repatrianci (z Kazachstanu) i inne osoby polskiego pochodzenia, które zamierzają powrócić do kraju. Z oczywistych względów pożądani są również wysoko wykwalifikowani specjaliści (zwłaszcza w sektorze IT i tu pożądane jest pozyskiwanie specjalistów z Indii), choć nie wolno wpaść w pułapkę „wyższego wykształcenia”. Na polskim rynku brakuje nisko kwalifikowanych pracowników (opieka nad dziećmi, nad osobami starszymi, prace rolne, obsługa gastronomii, usługi dowozu itp.) i to przede wszystkim migranci obecnie wypełniają tę lukę. Przykładem, oprócz Ukraińców, są np. Nepalczycy, którzy stali się bardzo pożądanymi pracownikami na polskim rynku.

Dla polskiego rynku pracy niezwykle istotne są migracje Ukraińców i Białorusinów. Są to migracje bliskie językowo i kulturowo, zatem najbardziej pożądane, bo rokujące efektywną adaptację w społeczeństwie przyjmującym. Dlatego istotne jest:

  1. Uproszczenie procedur przyjmowania obywateli tych krajów w Polsce i na polskim rynku.
  2. Uproszczenie procedur nostryfikacji dyplomów wysoko kwalifikowanych pracowników (wzorem Niemiec).
  3. Objęcie procedurą abolicyjną wszystkich pracujących nielegalnie na terenie Polski obywateli Ukrainy i Białorusi.
  4. Większe zaangażowanie urzędów pracy w aktywną politykę rynku pracy – pośredniczenie w realizacji potrzeb pracodawcy i pracownika.

6.3.2. Integracja imigrantów. Minimum kulturowe

W celu integracji imigrantów należy zastosować m.in. takie działania, jak:

  • szkolenia kulturowe dla dyrektorów i nauczycieli szkół, policji, urzędników opieki społecznej,
  • darmowe kursy językowe dla migrantów przybyłych do naszego kraju,
  • zachęty do podejmowania pracy,
  • włączenie Kościoła Katolickiego i innych wspólnot religijnych w budowanie więzi lokalnych z migrantami,
  • fundowanie stypendiów na każdym etapie edukacji, o ile sytuacja materialna rodziny tego wymaga (nie każdy imigrant jest z definicji człowiekiem niezamożnym),
  • publikacja broszur informujących o panującym w Polsce porządku prawnym, zwyczajach, sytuacjach nieakceptowalnych.

Nie mogą być akceptowane postulaty skrajne, takie jak domaganie się, by społeczność imigrancka mogła postępować według własnych praw i obyczajów, np. wedle prawa szariatu czy innych lokalnych zwyczajów, które stoją w rażącej sprzeczności z polskim porządkiem prawnym i kulturą (np. zakrywanie twarzy, zakaz edukacji kobiet). Takie sytuacje mają już miejsce w Europie, gdzie instytucje państwa zrezygnowały z ich monitorowania, nie angażując się tym samym w lokalne spory.

Konieczna jest także realizacja kursów dla imigrantów (w ich językach) z jasnym przekazem, jakie zachowania są nieakceptowalne w polskim prawie i kulturze (np. przemoc wobec kobiet i dziewcząt).

6.3.3. Ochrona granic i inne działania chroniące przed zagrożeniami związanymi z migracją

W praktyce, pełne uszczelnienie granic zewnętrznych UE oraz jej państw członkowskich jest niemożliwe. W świetle ewentualnego wzrostu migracji, polityka ich ochrony musi opierać się na podejściu wielowymiarowym. Obejmuje ono nie tylko nasycenie wysokimi technologiami Frontexu oraz służb państw członkowskich, ale także zapewnienie ich interoperacyjności i kompatybilności.

Polityka ochrony granic UE oraz jej państw członkowskich musi wykraczać poza stricte operacyjne działania powołanych do tego instytucji. Należy wzmacniać koordynację poszczególnych działań i w dalszym ciągu rozwijać środki oddziaływania na sytuację w krajach, z których można spodziewać się nasilonego napływu uchodźców. Należy zachować przy tym daleko idącą ostrożność, by nie generować kolejnych ryzyk (za przykład może uchodzić chociażby skuteczna, choć ryzykowna i dwuznaczna z ideowego punktu widzenia polityka Włoch, które według dostępnych informacji stawiają na porozumienia z wieloma stronami trwającego w Libii skomplikowanego konfliktu wewnętrznego).

Ponadto w celu ochrony przed zagrożeniami związanymi z migracją niezbędne jest podjęcie następujących działań:

  • Konsekwentne pogłębianie współpracy odpowiedzialnych służb – policji oraz organizacji wywiadowczych – w formatach wielostronnych (Europol, Frontex, INTCEN i inne).
  • Działania na rzecz budowy wspólnej kultury strategicznej i świadomości zagrożeń na poziomie europejskim.
  • Precyzyjne zdefiniowanie obszarów kompetencyjnych rozproszonych instytucji UE, odpowiedzialnych za przeciwdziałanie terroryzmowi i konsekwentne budowanie zintegrowanego, opartego na wielu instrumentach (pomoc społeczna i socjalna, edukacja) podejścia do kwestii radykalizacji.
  • Zwiększenie finansowania służb policyjnych i specjalnych, w celu wzmocnienia zdolności penetracji obszarów szczególnie narażonych na radykalizację oraz służących zorganizowanym grupom przestępczym w UE oraz poza nią.
  • Przeciwdziałanie radykalizacji członków wspólnot migrantów poprzez media społecznościowe.
  • Wspieranie oddolnych inicjatyw społecznych w monitorowaniu i analizie treści internetowych pod kątem radykalizacji.
  • Poprzez edukację, szkolenia i kampanie informacyjne budowanie świadomości zagrożeń płynących z „weaponizacji/uzbrojenia” napięć związanych z migracjami w operacjach informacyjnych podmiotów trzecich.

6.3.4. Rozmieszczenie uchodźców

Obozy przejściowe, oprócz zapewnienia niezbędnej pomocy medycznej i aprowizacji udającym się do Europy migrantom, powinny stanowić kluczowy element procesu ich dokładnej, na ile to możliwe przy pomocy dostępnych środków, kontroli przez odpowiednie służby. Wynikająca z nastrojów społecznych, konsekwentnie rosnąca restrykcyjność UE oraz poszczególnych państw członkowskich wobec problemu migracji, może sugerować możliwość podjęcia prac nad utworzeniem tego typu obozów na terenie państw trzecich. Do tego kroku należy jednak podchodzić ostrożnie, ze względu na konsekwencje, jakie niosłaby ze sobą obecność UE lub państw członkowskich w takiej formie. Należy zatem stale zwiększać efektywność działania istniejących obozów.

Obozy przejściowe powinny być umiejscowione w pobliżu dużych ośrodków miejskich (można dostosować wciąż niezagospodarowane, stare koszary wojskowe). W mniejszych miejscowościach występuje ryzyko ostracyzmu ze strony lokalnych społeczności, brakuje również instrumentów integracyjnych (nauka języka, zawodu itp.).