W raporcie w sprawie pogłębienia UGW z roku 2017 Komisja Europejska wskazała na podstawowe problemy strefy euro^[6]. Zaliczyła do nich trudności osiągania konwergencji wewnętrznej, która w kryzysie zmieniła się w dywergencję makroekonomiczną między poszczególnymi członkami unii walutowej. Zwróciła uwagę na niski poziom inwestycji publicznych i prywatnych, które uniemożliwia wejście na ścieżkę szybkiej odbudowy wzrostu gospodarczego. Wskazała na istniejące ryzyka w systemie finansowym, związanego z obciążeniem banków zbyt wieloma ryzykownymi kredytami, jak również ze wzrastającym poziomem zadłużenia państw członkowskich. Komisja uznała, że UGW w dalszym ciągu boryka się z problemem luk instytucjonalnych i jest zarządzana w sposób nieefektywny na poziomie europejskim. Wreszcie cierpi na poważny deficyt legitymacji demokratycznej, co dodatkowo utrudnia zarządzanie. Diagnoza Komisji jest zasadniczo zgodna z opinią wielu ekonomistów^[7].

Komisja uznała, że UGW w dalszym ciągu boryka się z problemem luk instytucjonalnych i jest zarządzana w sposób nieefektywny na poziomie europejskim

Rekomendacje Komisji dotyczące przyszłych reform w UGW powielają w wielu aspektach propozycje wcześniej przedstawione w raporcie 5 przewodniczących^[8]. W obu dokumentach zwrócono uwagę na potrzebę zacieśnienia dyscypliny fiskalnej w państwach członkowskich w celu zmniejszania deficytu budżetowego i długu publicznego zgodnie z wymogami kryteriów z Maastricht. Uznano za niezbędne dokończenie budowy unii bankowej. Chodzi o dodatkowe – poza tymi realizowanymi przez same banki –  mechanizmy finansowania jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, m.in. przez państwa członkowskie i specjalną linię kredytową ze strony Europejskiego Mechanizmu Stabilności (EMS). Innym elementem unii bankowej powinien być europejski system gwarantowania depozytów. Oba dokumenty wspierają idee stworzenia unii rynków kapitałowych, a więc większej integracji i kontroli nad poza-bankowymi instytucjami finansowymi. Popierają też utworzenie Europejskiego Funduszu Walutowego (EFW), który miałby zastąpić powstały w kryzysie EMS. Nie wspominają jednak o zwiększeniu skali finansowej tego funduszu, który wprawdzie okazał się wystarczający dla Portugali, Hiszpanii, Irlandii i Grecji, ale zapewne byłby niewystarczający w sytuacji niewypłacalności np. Włoch.

Komisja zaproponowała stworzenie nowego typu papierów wartościowych w strefie euro tj. zabezpieczonych obligacjami skarbowymi (ang. sovereign bond-backed securities). Miałyby one w założeniu ułatwić sanację bilansów banków obciążonych zagrożonymi kredytami. Jednak są one krytykowane przez ekonomistów i agencje ratingowe, jako niosące wiele zagrożeń dla instytucji finansowych^[9].

Komisja zakłada, że głównym mechanizmem niwelowania wspomnianych nierównowag makroekonomicznych powinny być mechanizmy rynkowe, co zdaje się pomijać dotychczasowe doświadczenia UGW

Innym narzędziem ratowania strefy euro, zarówno w odniesieniu do sektora bankowego, jak również zagrożonych niewypłacalnością państw członkowskich, byłoby wprowadzenie uwspólnotowienia długu. Dla wielu państw z Europy Północnej ta propozycja oznacza dofinansowanie długu w krajach Europy Południowej, jak również otwarcie furtki do zwiększenia zadłużenia publicznego w UGW. Byłaby to jednak forma systemowego mechanizmu niwelowania nierównowag makroekonomicznych z poziomu unii walutowej, zwłaszcza jeśli tego typu wspólne obligacje służyłyby celom inwestycyjnym w najsłabszych państwach członkowskich.

Komisja zakłada, że głównym mechanizmem niwelowania wspomnianych nierównowag makroekonomicznych powinny być mechanizmy rynkowe^[10], co zdaje się pomijać dotychczasowe doświadczenia UGW. Wskazuje również na to, że poszczególne państwa powinny same dokonywać dostosowań gospodarczych, zachęcane do tego przez procedury monitoringu makroekonomicznego i Europejskiego Semestru, prowadzonego przez instytucje europejskie. Jak do tej pory, wspomniane procedury w niewielkim stopniu niwelowały te nierównowagi w łonie unii walutowej, nawet jeśli te działania nadzorcze były wspierane przez fundusze pomocowe. Komisja podkreśla konieczność zwiększenia warunkowości makroekonomicznej w odniesieniu do funduszy unijnych (w tym przeznaczonych na politykę spójności), a więc warunkowania ich dostępności od spełnienia rekomendacji wynikających z Europejskiego Semestru. Jednocześnie w obu analizowanych dokumentach znajdują się sprzeczne rekomendacje w zakresie zmniejszania nierównowag gospodarczych. Z jednej strony zalecane jest wzmocnienie reform strukturalnych w państwach członkowskich, mających poprawić konkurencyjność gospodarczą, takich jak liberalizacja rynku pracy, ograniczanie świadczeń socjalnych i emerytalnych itp. Z drugiej strony w dokumentach mowa o wprowadzeniu minimalnych standardów socjalnych i zabezpieczeń społecznych w UE, harmonizacji podatków i regulacji na rynku pracy, co w przypadku niektórych państw może prowadzić do zwiększania ochrony pracowników, poziomu opodatkowania i wydatków społecznych. Na przykład w przypadku Polski tego typu działania prowadziły raczej do zmniejszenia konkurencyjności gospodarczej i wzrostu zadłużenia, aniżeli do reform ułatwiających wejście do unii walutowej.

W analizowanych dokumentach wspomniano o potrzebie powołania ministerstwa finansów dla strefy euro

W obu dokumentach poruszono kwestię wprowadzenia automatycznych stabilizatorów koniunktury, zwłaszcza w sytuacji tzw. szoków asymetrycznych. Komisja sugeruje m.in. unijny system ubezpieczeń na wypadek bezrobocia w sytuacji nagłego wzrostu stopy bezrobocia. Proponuje także mechanizm ochrony inwestycji publicznych, tak aby UGW mogła przejąć odpowiedzialność za takie inwestycje prowadzone przez państwa członkowskie, w których pogorszyła się koniunktura. W raporcie 5 przewodniczących wspomniano o Europejskim Funduszu Inwestycji Strategicznych, który miałby wspierać słabsze państwa w celu odbudowy wzrostu i konkurencyjności. Z kolei dokument Komisji zachęca do powołania osobnego budżetu dla strefy euro, który mógłby być źródłem finansowania zarówno dla inwestycji strukturalnych, jak i zabezpieczeń socjalnych w sytuacji dekoniunktury. W analizowanych dokumentach wspomniano o potrzebie powołania ministerstwa finansów dla strefy euro, które mogłoby zarówno nadzorować politykę fiskalną w państwach członkowskich, jak również zarządzać funduszami inwestycyjnymi, socjalnymi i innymi formami redystrybucji finansowej w UGW.

Wreszcie, w obu dokumentach poruszono kwestię stopniowego budowania unii politycznej, która miałaby niwelować deficyt demokracji. Mowa jest o wzmocnieniu Eurogrupy (tj. rady ministrów finansów z państw UGW), wprowadzeniu jednolitej reprezentacji strefy euro w zewnętrznych organizacjach, przede wszystkim w MFW, jak również wzmocnieniu roli parlamentów narodowych i Parlamentu Europejskiego (PE) w zarządzaniu UGW. Doświadczenia dowodzą, że takie instrumenty jak Semestr Europejski lub programy pomocowe w strefie euro znacząco osłabiały rolę parlamentów krajowych i narodowej demokracji w odniesieniu do polityki budżetowej, natomiast funkcja PE w zarządzaniu kryzysowym była symboliczna^[11].