Celem ChRL jest inicjowanie takich działań, które będą gwarantowały trwały i dynamiczny rozwój gospodarczy. Przejawem tej polityki był wysoki i trwały wzrost krajowej gospodarki w ostatnich kilkudziesięciu latach⁷⁰. Dzięki temu Chiny już w 2014 roku prześcignęły USA i według Banku Światowego stały się największą gospodarką na świecie (mierzoną według parytetu siły nabywczej)⁷¹. Podstawą chińskiego cudu gospodarczego jest polityka eksportowa. Intensyfikacja obecności chińskich przedsiębiorstw na globalnych rynkach jest bezpośrednią konsekwencją tej polityki. Eksport był też podstawowym źródłem akumulacji kapitału, który następnie mógł być wykorzystany dla najbardziej korzystnych z punktu widzenia geoekonomii inwestycji zewnętrznych. O sukcesie polityki chińskiej świadczy wieloletnia nadwyżka eksportowa sięgająca w roku 2010 ok. 10 proc. PKB oraz to, że w roku 2009 Chiny zostały największym eksporterem na świecie⁷² i utrzymywały tę pozycję przez wiele lat. Badania wskazują⁷³, że wspomniana nadwyżka notowana jest głównie w sektorach wspieranych (lub chronionych) przez władze państwowe. Świadczy to o fundamentalnym znaczeniu polityki publicznej dla modernizacji gospodarki ChRL.

Duże znaczenie dla stymulowania eksportu miała polityka kursu walutowego. Według Departamentu Skarbu USA yuan (RMB) był w roku 2013 nieoszacowany od 5-ciu do 10-ciu proc. wobec dolara, pomimo tego, że od czasu częściowego uwolnienia tego kursu w roku 2010 nastąpiła aprecjacja yuana o około 12 proc. wobec amerykańskiej waluty⁷⁴. Im większa wartość dodana produkcji krajowej gospodarki tym kurs walutowy ma większe znaczenie dla konkurencyjności eksportu⁷⁵. Dlatego Chiny kontynuowały politykę interwencji walutowych broniąc RMB przed zbyt szybkim wzmocnieniem. Tymczasem wraz z rozmachem polityki „go global” coraz większy był odpływ kapitału z Chin, a tym samym waluta tego kraju ulegała nagłemu osłabieniu w latach 2015-2016. Władze wprowadziły w tym okresie ściślejszą kontrolę kapitału i ograniczały jego odpływ za granicę, starając się równoważyć politykę zewnętrznej ekspansji ze stabilizowaniem sytuacji finansowej w kraju, a także w odniesieniu do długofalowego planu umiędzynarodowienia RMB.

O sukcesie polityki chińskiej świadczy wieloletnia nadwyżka eksportowa sięgająca w roku 2010 ok. 10 proc. PKB oraz to, że w roku 2009 Chiny zostały największym eksporterem na świecie i utrzymywały tę pozycję przez wiele lat

Chiny od początku XXI wieku stopniowo dywersyfikowały swoją strategię eksportową. Przede wszystkim kierowały produkcję nie tylko na rynki wysoko rozwinięte (do USA i UE), ale również do państw słabiej rozwijających się, czemu miały służyć m.in. inicjatywy nowych jedwabnych szlaków. Poszerzały też spektrum produkowanych towarów. Zgodnie z tym, co napisałem wcześniej, starały się zajmować kluczowe miejsce w międzynarodowych łańcuchach produkcji, m.in. dominując segment tzw. dóbr kapitałowych. Ponadto, strategia eksportowa została uzupełniona przez stymulowanie popytu wewnętrznego (choć w roku 2017 odpowiadał on tylko za 39 proc. PKB⁷⁶). Było to m.in. związane z tym, że elity chińskie już w roku 2012 przewidywały, iż w wyniku kryzysu światowego nastąpi powrót do protekcjonizmu i prób ożywienia industrializacji w USA i UE⁷⁷.

Niemniej eksport pozostawał w dalszym ciągu priorytetem polityki gospodarczej rządu⁷⁸. Władze starały się promować ten kierunek rozwoju na wiele sposobów. Naukowcy⁷⁹ wymieniają m.in. zwolnienia dla eksporterów, kredyt dla tych przedsiębiorstw (zarówno z krajowych, wyspecjalizowanych instytucji finansowych⁸⁰, jak również banków zagranicznych). Ważnym instrumentem wsparcia były liczne bilateralne umowy o wolnym handlu, jak również promowanie przez państwo inwestycji zagranicznych chińskich przedsiębiorstw, zarówno mających poszerzyć rynki zbytu, jak i mogących pozyskać nowe technologie. W tym celu władze powołały kilkadziesiąt funduszy inwestycyjnych specjalizujących się we wspieraniu eksportu towarów i usług, jak również innych chińskich inwestycji niemal na każdym kontynencie⁸¹.

W niektórych przypadkach w ramach polityki przemysłowej konkurencja była świadomie zawężana jedynie do kilku podmiotów (w celu budowania championów) lub tylko w obrębie przedsiębiorstw państwowych bądź firm chińskich (państwowych lub prywatnych)

Ważnym instrumentem długofalowego podejścia Chin do promowania eksportu była polityka przemysłowa⁸². Tworzyła ona ogólne warunki dla endogenicznego rozwoju i aktywnie kierowała procesami poprawy konkurencyjności rodzimej gospodarki. Jej celem było m.in. promowanie około 120-tu chińskich championów na rynkach globalnych⁸³. Służyła temu elastyczna regulacja poszczególnych sektorów i branż (tzn. dostosowana do uwarunkowań występujących w danym okresie) oraz odgórna kontrola procesów rozwoju. Państwo stopniowo zwiększało warunki dla konkurencji rynkowej, choć były one silnie zróżnicowane w zależności od sektora. W niektórych przypadkach konkurencja była świadomie zawężana jedynie do kilku podmiotów (w celu budowania championów przemysłowych) lub tylko w obrębie przedsiębiorstw państwowych⁸⁴ bądź firm chińskich (państwowych lub prywatnych). W ten sposób kontrolowana była również własność, jako element władzy nad określonym działem gospodarki, co zwiększało sterowność państwa nad procesami rozwoju.

Dla chińskiej polityki przemysłowej kluczowe znaczenie ma podział na sektory o strategicznym znaczeniu oraz pozostałe. Definicja sektorów strategicznych jest przy tym szeroka. Obejmuje nie tylko działalność powiązaną z bezpieczeństwem narodowym, ale również bezpieczeństwo gospodarcze (z tych względów dotyczy to m.in. sektora energetycznego i finansowego). Ponadto, Pekin uznaje za strategiczne wszystkie przemysły rozwijające bazę technologiczną dla gospodarki narodowej. Pokazuje to, jak duże znaczenie przywiązuje do rozwoju innowacji i nowoczesnych technologii. Status przemysłów strategicznych uzyskują także takie, w których krajowe firmy są wyraźnie mniej konkurencyjne od korporacji zagranicznych.

Wsparcie publiczne dla przedsiębiorstw, zwłaszcza inwestujących za granicą lub eksporterów, jest od wielu lat przedmiotem zarzutów wobec władz ChRL, zwłaszcza ze strony USA

Państwo znacznie silniej steruje procesami rozwoju w sektorach strategicznych. W tych niemających takiego statusu, zarządzanie gospodarcze i nadzór państwa są często zdecentralizowane, w tym również pod względem regulacyjnym. Natomiast w odniesieniu do branż strategicznych państwo mocniej wspiera ich restrukturyzację, rozwój badań i innowacji. Silniej ogranicza tutaj rywalizację rynkową, jak również własność prywatną (rząd np. umożliwia funkcjonowanie na danym rynku wyłącznie firm państwowych i reglamentuje wejście dla nowych podmiotów). Intensywniej kontrolowany jest dostęp do rynku ze strony zagranicznych inwestorów. Udział tych inwestycji nie przekracza zwykle 10 proc. wartości miejscowej firmy i nie ma istotnego wpływu na zarządzanie przedsiębiorstwem. Inwestycje zagraniczne nie obejmują też własności infrastruktury publicznej lub usług o charakterze publicznym (komunalnym).

Szczególne znaczenie ma sektor bankowy, który jest źródłem taniego finansowania nowych inwestycji lub restrukturyzacji przedsiębiorstw, zwłaszcza państwowych. Właśnie dlatego jest on uznawany za strategiczny dla rozwoju gospodarki i pozostaje pod ścisłą kontrolą regulacyjną i własnościową państwa. Wiele spośród działań kredytujących przedsiębiorstwa jest nierentownych, zwłaszcza na poziomie regionalnym i lokalnym. Jest to jak się wydaje cena bardzo dynamicznie prowadzonych inwestycji inicjowanych oddolnie na szczeblu lokalnym lub prowincjonalnym. Rząd cyklicznie dokapitalizowuje banki lub przejmuje ich „złe długi” przez centralne instytucje finansowe⁸⁵.

Obok stosunkowo taniego i łatwo dostępnego dla przedsiębiorstw państwowych kredytu inwestycyjnego, ważnym wsparciem w ramach polityki przemysłowej są rozliczne subsydia i dotacje władz publicznych (zarówno centralnych, jak i prowincjonalnych). Wsparcie publiczne dla przedsiębiorstw, zwłaszcza inwestujących za granicą lub eksporterów, jest od wielu lat przedmiotem zarzutów wobec władz ChRL, zwłaszcza ze strony USA⁸⁶. Zdaniem administracji amerykańskiej jest to niezgodne z regułami Światowej Organizacji Handlu, zaburza globalną konkurencję i wypiera z rynków szereg przedsiębiorstw zachodnich, które nie korzystają z tego typu wsparcia. Taka pomoc pełni uzupełniającą rolę wobec kredytu bankowego i ma podobny skutek, mianowicie przyczyniają się do wzrostu inwestycji. Inwestycje produkcyjne w Chinach zwiększyły się z około 24 proc. w roku 1990 do 66 proc. PKB w 2009⁸⁷. Tak wysoki poziom był wówczas odpowiedzią na globalny kryzys finansowy. Chiny zasiliły wtedy gospodarkę blisko 600 mld $, głównie na rozbudowę infrastruktury transportowej i innowacyjność przedsiębiorstw. W tym samym czasie USA wydały blisko 1000 mld $ na ratowanie systemu finansowego, ale bez stymulowania rozwoju gospodarki realnej w dłuższej perspektywie⁸⁸. Inwestycje chińskie w roku 2017 wyniosły 44 proc. PKB, co należy uznać za bardzo wysoki poziom w porównaniu do rozwiniętych państw Zachodu⁸⁹.