Polska czyli anarchia? Polscy myśliciele o władzy politycznej

36,75 

Wybór tekstów klasyków polskiej myśli – m.in. Piotra Skargi, Stanisława Staszica, Michała Bobrzyńskiego, kard. Stefana Wyszyńskiego, Ignacego Czumy, Zygmunta Balickiego, Pawła Popiela, Bronisława Trentowskiego, Edwarda Abramowskiego, Jana Ostroroga – rozważających różne aspekty władzy politycznej, jej teorię i praktykę. Ich analizy i koncepcje ukazują kluczowy w polskiej tradycji politycznej dylemat: jak pogodzić pragnienie zapewnienia możliwie największej wolności jednostkom z potrzebą silnych, skutecznych rządów. Pozwalają również zrozumieć, dlaczego w dziejach Polski próby znalezienia równowagi między tymi dążeniami kończyły się często niepowodzeniem.

Na stanie

Opis

Wybór tekstów klasyków polskiej myśli – m.in. Piotra Skargi, Stanisława Staszica, Michała Bobrzyńskiego, kard. Stefana Wyszyńskiego, Ignacego Czumy, Zygmunta Balickiego, Pawła Popiela, Bronisława Trentowskiego, Edwarda Abramowskiego, Jana Ostroroga – rozważających różne aspekty władzy politycznej, jej teorię i praktykę. Ich analizy i koncepcje ukazują kluczowy w polskiej tradycji politycznej dylemat: jak pogodzić pragnienie zapewnienia możliwie największej wolności jednostkom z potrzebą silnych, skutecznych rządów. Pozwalają również zrozumieć, dlaczego w dziejach Polski próby znalezienia równowagi między tymi dążeniami kończyły się często niepowodzeniem.

 

Jedną z najpowszechniej uznanych wad dawnej Rzeczypospolitej jest jej b e z r z ą d, a n a r c h i a. Nie pochodziła ona z braku organów rządu, nie pochodziła z braku instytucji sprawiedliwości – owszem pochlubić się możemy w teorii, że nie mieliśmy biurokracji, a mieliśmy urzędników opatrzonych szerokimi atrybutami doraźnej władzy, mieliśmy piękną instytucję sądów wybieralnych, wyrobioną na najpiękniejszych zasadach, mieliśmy cały poczet dygnitarzy i urzędników, którzy gdyby byli funkcjonowali, nie byłoby bezrządu. Bezrząd nasz zatem nie był winą instytucji, był winą zatracenia pojęcia rządu i władzy, winą upadku poszanowania prawa w narodzie.

Józef Szujski

 

Egzystencja i całość państw naszych, niepodległość innym narodom może być dziełem sprzyjania poróżnionych sąsiadów, lecz doskonały rząd, lecz Rzeczypospolitej trwałość od nas samych zależy. Jaką jej damy teraz formę, jaką sobie przepiszemy rządu konstytucję, w takiej na zawsze zostaniemy. W tej czasu porze albo będziemy prawdziwie ludem wolnym, albo będziemy niewolnikami.

Hugo Kołłątaj

 

Sytuacja dla Pana Prezydenta Rzeczypospolitej [jest] trudna i niewesoła. […] Znajduje się on tak, jak małe dziecko, pod stałą opieką ministrów […]. Zarazem jednak Pan Prezydent Rzeczypospolitej ma sprawować rządy. Ile tu pola dla konfliktu, ile tu pola dla tarć i ile tu świadomych lub bezwiednych przeszkód dla pracy Prezydenta Rzeczypospolitej. Rozumiem, że poza Ameryką wszędzie istnieje to samo, a zatem żyć z tym można, a skoro konstytucja nasza tak każe, to i trzeba.

Józef Piłsudski

Informacje dodatkowe

ISBN

978-83-601-2574-8

Redakcja

Jacek Kloczkowski

Liczba stron

384

Wydawnictwo

Ośrodek Myśli Politycznej

Spis treści

Część I: Władza w I RP. Między strachem przed despotyzmem a obawą anarchii
Paweł Włodkowic . . . . . . . . 37
Jan Ostroróg . . . . . . . . . . . . . 43
Stanisław Orzechowski . . . 47
Wawrzyniec Goślicki . . . . . 52
Łukasz Górnicki . . . . . . . . . . 57
Piotr Skarga . . . . . . . . . . . . . 66
Adam Krasiński . . . . . . . . . . 76
Hugo Kołłątaj . . . . . . . . . . . . 84
Stanisław Staszic . . . . . . . . . 95
Adam Wawrzyniec Rzewuski . . . . . . . . . .. 104

Część II: Władza w czasach zaborów. Wobec rządów obcych i dylematów przywództwa narodowego.
Wincenty Niemojowski . . . 115
Maurycy Mochnacki . . . . . . 122
Bronisław Trentowski . . . . . 133
Henryk Kamieński . . . . . . . . 140
Henryk Rzewuski . . . . . . . . . 145
Józef Szujski . . . . . . . . . . . . . 151
Paweł Popiel . . . . . . . . . . . . . 161
Józef Bohdan Oczapowski . 169
Franciszek Kasparek . . . . . . 182
Michał Bobrzyński . . . . . . . . 190
Jan Ludwik Popławski . . . . . 201
Edward Abramowski . . . . . . 212
Zygmunt Balicki . . . . . . . . . . 218
Oswald Balzer . . . . . . . . . . . . 231

Część III: Władza w II RP. W obliczu kryzysu demokracji i pokusy autorytaryzmu.
Józef Piłsudski . . . . . . . . . . . . 245
Władysław Leopold Jaworski . . . . . . . . 259
Eustachy Sapieha . . . . . . . . . 268
Stanisław Estreicher . . . . . . 277
Ignacy Czuma . . . . . . . . . . . . 288
Zdzisław Stahl . . . . . . . . . . . . 301
Adolf Bocheński . . . . . . . . . . 314
Jan Karol Korwin-Kochanowski . . . . . . . 328
Feliks Młynarski . . . . . . . . . . 338
Jerzy Braun . . . . . . . . . . . . . . 344
Stanisław Grabski . . . . . . . . . 354
Stefan Wyszyński . . . . . . . . . 362