„Jeśli chodzi o jakąkolwiek kwestię, pierwszą odpowiedź dla pana Macron zawsze zdają się dawać Niemcy” – napisał w specjalnym raporcie na temat początkowej fazy jego rządów wpływowy tygodnik The Economist. A następnie przytoczył słowa z omawianego wyżej wystąpienia E. Macrona na Sorbonie: „Niemcy stają przed prawdziwym wyborem: czy chcą europejskiego modelu z hegemonią Niemiec, co nie wydaje się być rozwiązaniem trwałym… czy też chcą współpracować z Francją w ramach nowego przywództwa w Europie, które dokona zmiany układu sił”i.
Tym samym prezydent Francji powrócił niejako do tezy mocno wyeksponowanej swego czasu przez George’a Sorosa tezy, który – jako finansista i gracz giełdowy – w kontekście kryzysu euro stwierdził, że Niemcy stają przed poważnym dylematem: albo będą „wspaniałomyślnym hegemonem”, gotowym pomagać państwom biedniejszym i borykającym się z kłopotami, albo powinny opuścić strefę euro jako organizm w niej najsilniejszy i dominującyii.
Wszystko wskazuje na to, że po wyborach z 2017 r., Niemcy zechcą współpracować z Francją i będą chcieli powrotu osi Berlin – Paryż. Wiele wskazuje jednak na to, że kanclerz Merkel wybierze raczej ostrożność i rozwiązania pośrednie, a nie parcie na federalizację
Teza o tym, że Niemcy wyrosły na najważniejszy organizm w UE, co prowadzi też do ambiwalencji w polityce francuskiej, nie podlega dyskusjiiii. Przedmiotem sporów jest natomiast istota niemieckich wpływów, a nawet – jak chcą niektórzy – dominacji czy hegemonii. Czy Berlin będzie chciał raczej wywierać swój wpływ nadal poprzez instytucje unijne, jak argumentują eksperci do integracji pozytywnie nastawieni,iv czy też wręcz przeciwnie – będzie dyktował swoje warunki innym, o czym bezustannie mówią siły narodowe czy to w Wielkiej Brytanii czy Francji, nie mówiąc o Grecjiv? Ten sposób myślenia, jak wiemy, jest również silny i bardzo widoczny także w Polscevi, w tym w kręgach rządowychvii.
Niezależnie od krytyk i ożywionej debaty na temat roli Niemiec w UE, wszystko wskazuje na to, że po wyborach 24 września 2017 r. Niemcy zechcą współpracować z Francją i będą chcieli powrotu osi Berlin – Paryż (szczególnie w kontekście Brexitu). Jednakże nie jest pewne, czy kanclerz A. Merkel, mocno osłabiona podczas czwartej kadencji swych rządów i mająca wyrazistą opozycję w Bundestagu w postaci AfD, zgodzi się na federacyjną i śmiałą wizję E. Macrona. Wiele wskazuje na to, że wybierze raczej ostrożność i rozwiązania pośrednie, a nie parcie na federalizację, czego chce Paryż.
Natomiast wybór, jakiego dokonają Niemcy może zaważyć o wielu sprawach, jeśli nie o wszystkim. A to z tego względu, że narasta przekonanie, a nawet swego rodzaju konsensus, że to Niemcy wyrosły ostatnio na hegemona w Europie, a bez ich woli i przyzwolenia (lub negacji) nie da się wprowadzić w życie żadnego nowego scenariusza rozwoju integracji i przyszłości kontynentu
viii.
i Regeneration…, op. cit., s. 13.
ii G. Soros, G.P. Schmitz, The Tragedy of the European Union. Disintegration or Revival? Public Affairs, New York 2014, s. 49.
iii T. G. Grosse (red.), Polityki europejskie w dobie kryzysu, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2016, s. 14, 15.
iv J. Janning, A. Möller, Leading from the centre: Germany’s role in Europe, ECFR, czerwiec 2016: http://www.ecfr.eu/publications/summary/leading_from_the_centre_germanys_role_in_europe_7073 (wejście: 28.10.2017).
v H. Kundnani, Enough of the hegemony: why Germany really wants the UK to stay in the EU, London School of Economics, luty 2016, http://blogs.lse.ac.uk/brexit/2016/02/23/enough-of-the-hegemony-why-germany-really-wants-the-uk-to-stay-in-the-eu/ (wejście: 28.10.2017).
vi Przykładowo: Hegemonia Niemiec w Europie. Jak zwalczyć dyktat Berlina?, Dziennik Gazeta Prawna, 9 lutego 2016.
vii https://www.wprost.pl/kraj/10084555/ostra-reakcja-na-slowa-minister-macierewicz-wzywa-attache-obrony-niemiec.html (wejście: 3.11.2017).
viii Ch. Schweiger, The „Reluctant Hegemon”: Germany in the EU’s Post-Crisis Constellation, Springer Intl. 2015: http://www.springer.com/cda/content/document/cda_downloaddocument/9783319087733-c2.pdf?SGWID=0-0-45-1489866-p176825452 (wejście: 03.12.2017), oraz „Merkel’s Germany: a part-time hegemon”, Politico, August 20, 2015: https://www.politico.eu/article/merkels-germany-a-part-time-hegemon-2/ (wejście: 28.10.2017).